Previous Verse
Next Verse

Shloka 115

Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)

न स्तम्भी न च मानी स्याज्नाप्रसन्नो न विस्मित: । मित्रामित्रसमो मैत्रो यः स धर्मविदुत्तम:

na stambhī na ca mānī syāj jñāprasanno na vismitaḥ | mitrāmitra-samo maitraḥ yaḥ sa dharma-vid uttamaḥ ||

บุคคลไม่พึงหยิ่งผยอง ไม่พึงถือตัว; ไม่พึงยินดีในความรู้ของตนจนโอ้อวด และไม่พึงแสดงความพิศวงเพื่ออวดตน ผู้ใดเสมอภาคต่อมิตรและศัตรู แต่มีจิตไมตรีเป็นพื้น—ผู้นั้นแลเป็นผู้รู้ธรรมอันยอดยิ่ง

not
:
TypeIndeclinable
Root
स्तम्भीarrogant/obstinate (one who is stiff with pride)
स्तम्भी:
Karta
TypeAdjective
Rootस्तम्भिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
मानीvain/proud (self-conceited)
मानी:
Karta
TypeAdjective
Rootमानिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्should be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अप्रसन्नःdispleased/ill-humored
अप्रसन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootअप्रसन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
विस्मितःastonished/overawed
विस्मितः:
Karta
TypeAdjective
Rootविस्मित
FormMasculine, Nominative, Singular
मित्रfriend
मित्र:
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Nominative, Singular
अमित्रenemy
अमित्र:
TypeNoun
Rootअमित्र
FormNeuter, Nominative, Singular
समःequal (towards)
समः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम
FormMasculine, Nominative, Singular
मैत्रःfriendly/benevolent
मैत्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootमैत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मवित्knower of dharma
धर्मवित्:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मविद्
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्तमःbest/supreme
उत्तमः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrīmaheśvara

Educational Q&A

The highest understanding of dharma is shown through inner discipline: freedom from arrogance and vanity, no smugness about one’s learning, and steady impartiality toward friend and foe combined with genuine goodwill.

In Anuśāsana Parva, Śrīmaheśvara is presented as instructing on righteous conduct. This verse defines the marks of an exemplary dharma-knower by listing the attitudes he avoids and the balanced, benevolent stance he maintains.