Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिः — Vyuṣṭi (Merit-Outcome) of Honoring Brāhmaṇas: Kṛṣṇa and Durvāsā

भगवान्‌ श्रीकृष्णकी तपस्या वैशम्पायन उवाच तस्य तद्‌ वचन श्रुत्वा स्नेहादागतसम्भ्रम: । भीष्मो भागीरथीपुत्र इदं वचनमत्रवीत्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! युधिष्ठिरका यह वचन सुनकर स्नेहके आवेशसे युक्त हो गंगापुत्र भीष्मने यह बात कही

vaiśampāyana uvāca | tasya tad vacanaṃ śrutvā snehād āgata-sambhramaḥ | bhīṣmo bhāgīrathī-putra idaṃ vacanam abravīt ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า: ครั้นได้ฟังถ้อยคำของเขาแล้ว ภีษมะ—โอรสแห่งภาคีรถี (คงคา)—ผู้ถูกขับเคลื่อนด้วยความเอ็นดูและสะท้านด้วยอารมณ์ จึงกล่าวถ้อยคำนี้ตอบ

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
तस्यof him / his
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
स्नेहात्from affection
स्नेहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्नेह
FormMasculine, Ablative, Singular
आगतसम्भ्रमःone whose agitation/excitement has arisen (come on)
आगतसम्भ्रमः:
TypeAdjective
Rootआगत-सम्भ्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
भीष्मःBhīṣma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
भागीरथीपुत्रःson of Bhāgīrathī (Gaṅgā)
भागीरथीपुत्रः:
TypeNoun
Rootभागीरथी-पुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचनम्speech, statement
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
अत्रवीत्said, spoke
अत्रवीत्:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīṣma
B
Bhāgīrathī (Gaṅgā)
Y
Yudhiṣṭhira
J
Janamejaya

Educational Q&A

The verse frames ethical instruction as arising from affectionate responsibility: an elder (Bhīṣma) responds to a king’s query with care and seriousness, signaling that dharma is best transmitted through compassionate, attentive counsel.

In Vaiśampāyana’s narration to King Janamejaya, Yudhiṣṭhira has spoken; upon hearing him, Bhīṣma—emotionally stirred by affection—begins his reply, introducing the next segment of Bhīṣma’s teachings.