Shloka 41
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
एतत् ते कथित सर्व त्रिषु पिण्डेषु या गति: । ऋत्विग्यो यजमानस्य पितृत्वमनुगच्छति
etat te kathitaṃ sarvaṃ triṣu piṇḍeṣu yā gatiḥ | ṛtvigyo yajamānasya pitṛtvam anugacchati ||
“เรากล่าวแก่ท่านแล้วทั้งหมด รวมทั้งวิถีและผลแห่งปิณฑะทั้งสาม ประพราหมณ์ผู้ประกอบพิธี (ฤตวิช) ซึ่งถูกเชิญมารับประทานภัตตาหารศราทธะ ในวันนั้นย่อมรับฐานะดุจบิดาของผู้ประกอบยัญ (ยชามานะ)”
देवदूत उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the sanctity of the śrāddha context: the invited officiant/priest is to be regarded as embodying the father (pitṛ) for that day, so the household observes heightened restraint—especially avoiding sexual intercourse—as an act of reverence and ritual discipline.
A divine messenger (devadūta) concludes an explanation about the ‘three piṇḍas’ and their associated outcomes, then states a rule of conduct for śrāddha: the invited priest assumes the father’s status for the day, shaping how the patron’s household should behave.