Shloka 10
Adhyāya 122 — Śruta-vṛtta-yukta Brāhmaṇa and the Ethics of Dāna
Maitreya–Vyāsa Saṃvāda
तमृषिं द्रष्टमगमत् सर्वास्वन्यासु योनिषु । श्वाविद्वोधावराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम्
tam ṛṣiṁ draṣṭum agamat sarvāsv anyāsu yoniṣu | śvāvid-uddhā-varāhāṇāṁ tathaiva mṛga-pakṣiṇām | śvapāka-śūdra-vaiśyānāṁ kṣatriyāṇāṁ ca yoniṣu |
วยาสตรัสว่า “เขาได้ไปเพื่อเฝ้าดูฤๅษีนั้น แต่ก่อนหน้านั้นเขาเวียนว่ายในครรภ์และภพกำเนิดนานาประการ—เป็นเม่น เป็นตัวเงินตัวทอง เป็นหมูป่า ทั้งเป็นกวางและนก; อีกทั้งเป็นศวปากะ เป็นศูทร เป็นไวศยะ และเป็นกษัตริย์ด้วย ครั้นท่องเที่ยวผ่านยอนิทั้งหลายดังนี้แล้ว ในที่สุดจึงได้บังเกิดในตระกูลกษัตริย์ และด้วยพระกรุณาแห่งวยาสผู้ทรงเดชและรุ่งโรจน์ เขาจึงไปเฝ้าฤๅษีนั้น”
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse underscores karmic causality and the long arc of rebirth: a being may traverse many forms of existence, and only after such experience—assisted by the grace of a realized guide like Vyāsa—attains a human birth conducive to seeking sages and higher dharma.
Vyāsa narrates that a person (previously moving through many animal and human social births) is finally born as a Kṣatriya; then, in that life, he goes to meet and behold a particular ṛṣi, implying a turning toward instruction, purification, or resolution of a prior account.