Shloka 7
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
इदमन्तरमित्येव शक्रो नृपममोहयत् । एकाशथ्चैन च राजर्षि भ्रान्त इन्द्रेण मोहित:
idam antaram ity eva śakro nṛpam amohayat | ekāśvaś cainaṃ ca rājarṣi bhrānta indreṇa mohitaḥ ||
ข้าแต่นเรศวร เมื่อคิดว่า “นี่แหละคือช่องว่าง—โอกาสที่จะล้างแค้น” ศักระ (พระอินทร์) จึงทำให้พระราชาตกอยู่ในความหลง ด้วยมนตร์มายาของพระอินทร์ พระราชฤๅษีภังคาศวะนะซึ่งเหลือเพียงม้าตัวเดียว จึงพเนจรอย่างสับสน ไร้ทิศทาง ไม่รู้แม้กระทั่งทิศทั้งหลาย ถูกความหิวและความกระหายบีบคั้น อ่อนล้าด้วยความเหน็ดเหนื่อยและไฟแห่งตัณหากระหาย จึงเร่ร่อนไปมา
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how moha (delusion) can be imposed or intensified by powerful forces, leading even a rājarṣi to lose discernment and direction. Ethically, it warns that acting from a revenge-minded ‘opportunity’ (antaram) can precipitate confusion and suffering rather than righteous resolution.
Indra (Śakra), seeking a moment to retaliate, deludes the king. Under this enchantment the king becomes disoriented and wanders about with only one horse, suffering hunger, thirst, and exhaustion.