Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Adhyāya 119: Vyāsa–Kīṭa-saṃvāda

Tapas-bala and karmic ascent across yoni

इदमन्यत्तु वक्ष्यामि प्रमाणं विधिनिर्मितम्‌ । पुराणमृषिभिर्जुष्टं वेदेषु परिनिष्ठितम्‌

idam anyat tu vakṣyāmi pramāṇaṁ vidhinirmitam | purāṇam ṛṣibhir juṣṭaṁ vedeṣu pariniṣṭhitam ||

บัดนี้เราจักกล่าวหลักฐานอันเป็นอำนาจอีกประการหนึ่งในเรื่องนี้—คำสอนโบราณซึ่งพระพรหมผู้สร้างทรงสถาปนาตามครรลองแห่งธรรมบัญญัติ เป็นที่เคารพสืบสานโดยเหล่าฤๅษี และตั้งมั่นแน่นแฟ้นในพระเวท

idamthis
idam:
Karma
TypePronoun
Rootidam
FormNeuter, Nominative, Singular
anyatanother (thing)
anyat:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootanya
FormNeuter, Nominative, Singular
tubut/and
tu:
TypeIndeclinable
Roottu
vakṣyāmiI shall say/tell
vakṣyāmi:
Karta
TypeVerb
Rootvac
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
pramāṇamproof/authority
pramāṇam:
Karma
TypeNoun
Rootpramāṇa
FormNeuter, Accusative, Singular
vidhi-nirmitammade/constructed by ordinance (Brahmā/Creator)
vidhi-nirmitam:
TypeAdjective
Rootvidhi-nirmita
FormNeuter, Accusative, Singular
purāṇamPurāṇa; ancient tradition
purāṇam:
Karma
TypeNoun
Rootpurāṇa
FormNeuter, Accusative, Singular
ṛṣibhiḥby sages
ṛṣibhiḥ:
Karana
TypeNoun
Rootṛṣi
FormMasculine, Instrumental, Plural
juṣṭamfavoured/cherished/served
juṣṭam:
TypeAdjective
Rootjuṣṭa
FormNeuter, Accusative, Singular
vedeṣuin the Vedas
vedeṣu:
Adhikarana
TypeNoun
Rootveda
FormMasculine, Locative, Plural
pariniṣṭhitamwell-established/firmly grounded
pariniṣṭhitam:
TypeAdjective
Rootpariniṣṭhita
FormNeuter, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
Brahmā (Vidhi)
Ṛṣis (seers)
V
Vedas
P
Purāṇa (ancient tradition)

Educational Q&A

Bhīṣma frames his next instruction as a pramāṇa—an authoritative validation—rooted in ancient tradition, endorsed by ṛṣis, and ultimately grounded in the Vedas, emphasizing that dharma should be supported by recognized scriptural and sage-backed authority.

In the Anuśāsana discourse, Bhīṣma signals a transition: he is about to present an additional supporting authority for his teaching, citing an ancient, Brahmā-ordained tradition that the sages have upheld and that stands established within the Vedic corpus.