Shloka 9
अहिंसा-आत्मौपम्य-उपदेशः | Instruction on Ahiṃsā and Self-Comparison Ethics
भरण्यां तु शिरो विद्यात् केशाना्द्रां नराधिप । समाप्ते तु घृतं दद्याद् ब्राह्मणे वेदपारगे
bharaṇyāṃ tu śiro vidyāt keśānārdraṃ narādhipa | samāpte tu ghṛtaṃ dadyād brāhmaṇe vedapārage ||
ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่นราธิป! พึงรู้ว่า ภรณีคือ ‘ศีรษะ’ และอารฺทราคือ ‘เส้นผม’ (ของรูปจักรวาล). เมื่อกำหนดนักษัตรลงในอวัยวะต่าง ๆ เช่นนี้แล้ว บูชาด้วยมนตร์ประจำของแต่ละนักษัตร ประพฤติชปะและโหมะเป็นนิตย์; ครั้นการถือพรตสิ้นสุดในวันเพ็ญแล้ว พึงถวายเนยใสเป็นทานแก่พราหมณ์ผู้เชี่ยวชาญพระเวท.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a dharmic pattern of observance: symbolic contemplation (mapping nakṣatras onto the body/cosmic form), disciplined daily worship with mantra-japa and homa, and concluding the vow with dāna—specifically, gifting ghee to a Veda-versed Brāhmaṇa—so that inner devotion is completed by outward generosity and support of sacred learning.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs the king on religious observances. Here he describes a specific ritual-visualization involving nakṣatras (Bharaṇī as the head, Ārdrā as the hair), followed by daily rites, and then prescribes a concluding full-moon donation of ghee to a learned Brāhmaṇa.