Shloka 11636
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
युगकल्पसहस्राणि त्रीण्यावसति वै सुखम् । वहाँ उसे अमृतका आहार प्राप्त होता है तथा वह तृष्णारहित हो वहाँ रहकर आनन्द भोगता है। राजन! वह दिव्यरूपधारी पुरुष राजर्षियोंद्वारा वर्णित देवर्षियोंके चरित्रका श्रवण-मनन करता है और श्रेष्ठ विमानपर आरूढ़ हो मनोरम सुन्दरियोंके साथ मदोन्मत्तभावसे रमण करता हुआ तीन हजार युगों एवं कल्पोंतक वहाँ सुखपूर्वक निवास करता है
yugakalpasahasrāṇi trīṇy āvasati vai sukham |
ภีษมะกล่าวว่า—เขาพำนักอยู่ ณ ที่นั้นด้วยความสุขตลอดสามพันวาระแห่งยุคและกัลป์. ในแดนนั้นเขาได้อาหารดุจอมฤต เป็นผู้ปราศจากความกระหายและความใคร่ แล้วเสวยสุข. ข้าแต่พระราชา บุรุษผู้ทรงรูปทิพย์นั้นสดับและใคร่ครวญเรื่องราวของเหล่าเทวฤๅษีดังที่ราชฤๅษีทั้งหลายพรรณนา; ครั้นขึ้นสู่วิมานอันประเสริฐ ก็เริงรื่นด้วยนางอัปสรผู้รื่นรมย์ในอารมณ์อันเคลิบเคลิ้ม และพำนักอยู่ ณ ที่นั้นอย่างผาสุกตลอดสามพันยุคและกัลป์
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes karmaphala: righteous merit can yield prolonged heavenly enjoyment, characterized by abundance (nectar-like sustenance) and the absence of craving. It also highlights śravaṇa and manana—listening to and reflecting on the exemplary lives of sages—as a sustaining, elevating practice even in exalted states.
Bhishma describes to the king the posthumous condition of a meritorious person: he attains a divine form, lives for an immense duration (three thousand yugas and kalpas) in a celestial realm, rides a splendid vimana, enjoys the company of beautiful maidens, and engages in hearing and contemplating the deeds of devarishis as recounted by royal sages.