Shloka 6
उपवासविधि-प्रश्नः
Inquiry into the Discipline of Fasting
ज्येष्ठ: कुलं वर्धयति विनाशयति वा पुन: । हन्ति सर्वमपि ज्येष्ठ: कुलं यत्रावजायते
Bhīṣma uvāca: jyeṣṭhaḥ kulaṃ vardhayati vināśayati vā punaḥ | hanti sarvam api jyeṣṭhaḥ kulaṃ yatrāvajāyate ||
ภีษมะกล่าวว่า “พี่ใหญ่ย่อมทำให้ตระกูลรุ่งเรืองได้ หรือจะนำพาไปสู่ความพินาศก็ได้ แท้จริง หากพี่ใหญ่มีสันดานตกต่ำและน่าดูหมิ่น เขาย่อมทำลายทั้งวงศ์ตระกูลที่ตนถือกำเนิดมาได้”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The moral weight of the eldest is decisive: by good conduct he becomes the pillar of the lineage, but by corrupt conduct he can become the cause of its collapse. Seniority is presented as a position of heightened dharmic accountability.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising Yudhishthira on social and familial ethics. Here he stresses how the character and choices of the family’s eldest strongly shape the fate of the entire kula.