Shloka 113
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
गृहे पारावता धन्या: शुकाश्न सहसारिका: । गृहेष्वेते न पापाय तथा वै तैलपायिका:,(देवता प्रतिमा55दर्शाश्वन्दना: पुष्पवल्लिका: । शुद्ध जल॑ सुवर्ण च रजतं गृहमंगलम् ।।
bhīṣma uvāca | gṛhe pārāvatā dhanyāḥ śukāś ca sahasārikāḥ | gṛheṣv ete na pāpāya tathā vai tailapāyikāḥ | devatā-pratimā darpaṇaś candanaṁ puṣpa-vallikā | śuddha-jalaṁ suvarṇaṁ ca rajataṁ gṛha-maṅgalam ||
ภีษมะกล่าวว่า “ในเรือน นกพิราบเป็นมงคล ทั้งนกแก้วและนกเอี้ยงก็เป็นมงคลเช่นกัน การมีอยู่ของมันในบ้านไม่ก่อบาปหรืออัปมงคล มิใช่ดุจนกที่เรียกว่า ‘ไตลปายิกา’ ซึ่งถือว่าเป็นลางร้าย. อีกทั้งการมีไว้ในเรือนซึ่งรูปเคารพของเทพ กระจก จันทน์เผือก เถาไม้ดอก น้ำบริสุทธิ์ ทองคำ และเงิน—สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นมงคลเกื้อหนุนความผาสุกแห่งเรือน”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma outlines traditional markers of household auspiciousness: certain gentle birds and specific sacred or purity-associated objects are said to support prosperity and well-being, while other omens are to be avoided. The ethical thrust is the cultivation of a harmonious, orderly home aligned with dharma and purity.
In Anushasana Parva, Bhishma continues instructing on dharma and proper conduct. Here he gives practical guidance about signs and items considered auspicious for a householder—framing domestic life as a sphere where dharma is supported through purity, reverence, and culturally sanctioned good-omen practices.