Shloka 30
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
धृतराष्ट उवाच ये दानशीला न प्रतिगृह्नते सदा नचाप्यर्थाक्षाददते परेभ्य: | येषामदेयमर्हते नास्ति किंचित् सर्वातिथ्या: सुप्रसादा जनाश्व
dhṛtarāṣṭra uvāca | ye dānaśīlā na pratigṛhṇate sadā na cāpy arthākṣād adate parebhyaḥ | yeṣām adeyam arhate nāsti kiñcit sarvātithyāḥ suprasādā janāś ca ||
ธฤตราษฏระกล่าวว่า “โอ้มหาฤๅษี! ผู้ใดตั้งมั่นในการให้ทานแต่ไม่เคยรับทาน ผู้ใดไม่ฉวยเอาทรัพย์ของผู้อื่นด้วยกำลังหรือการบีบบังคับ ผู้ใดเมื่อมีผู้ควรรับอยู่เบื้องหน้าแล้ว ย่อมไม่ถือว่าสิ่งใดเป็น ‘ของที่ไม่ควรให้’ ผู้ใดต้อนรับแขกทุกคนและมีเมตตาต่อชนทั้งปวง—มหาตมะผู้เป็นดุจอันนสัตรอันมีชีวิต เป็นที่พึ่งแห่งอาหารและบุญแก่สาธารณะ ย่อมบรรลุโสมโลก แต่สำหรับธฤตราษฏระ แม้แดนนั้นก็ไม่อาจไปถึงได้”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse praises a dharmic ideal: give consistently, do not accept gifts for oneself, do not seize others’ wealth, and treat every person as a guest with kindness. Such conduct generates puṇya leading to heavenly attainment (Somaloka), while moral failure can bar one even from that reward.
Dhṛtarāṣṭra addresses a great sage and reflects on the destiny of the truly charitable and hospitable. In the surrounding discourse of Anuśāsana Parva, this functions as an ethical evaluation of conduct and its posthumous results, with Dhṛtarāṣṭra implicitly contrasting himself with the praised ideal.