Shloka 83
Gārhasthya-dharma: Vāsudeva–Pṛthivī-saṃvāda
Householder Duties and Daily Offerings
पयोमूलफलैर्वापि पितृणां प्रीतिमाहरन् । मधुसूदन! स्वाध्यायसे ऋषियोंको बड़ी प्रसन्नता होती है। प्रतेदिन भोजनके पहले ही अनिनिहोत्र एवं बलिवैश्वदेव कर्म करे। इससे देवता संतुष्ट होते हैं। पितरोंकी प्रसन्नताके लिये प्रतिदिन अन्न, जल, दूध अथवा फल-मूलके द्वारा श्राद्ध करना उचित है
payomūlaphalair vāpi pitṝṇāṁ prītim āharan | madhusūdana! svādhyāyena ṛṣīṇāṁ baḍī prasannatā hotī hai | pratidina bhojanāt pūrvam eva agnihotraṁ ca balivaiśvadeva-karma ca kuryāt | etena devatāḥ santuṣyanti | pitṝṇāṁ prasannatāyai pratidinam anna-jala-dugdha athavā phala-mūlaiḥ śrāddhaṁ kartum ucitam |
วายุตรัสว่า “แม้ด้วยการถวาย น้ำนม รากไม้ และผลไม้ ก็ยังยังความพอใจแก่เหล่าปิตฤได้ โอ้มธุสูทนะ ฤๅษีทั้งหลายยินดีนักด้วยสวาธยายประจำวัน คือการสาธยายและศึกษาคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ ในแต่ละวัน ก่อนบริโภคอาหาร พึงประกอบอัคนิโหตระ และพิธีบลี–ไวศวเทวะ ด้วยเหตุนี้เหล่าเทวะย่อมพอใจ และเพื่อความปรีดาของปิตฤ พึงทำศราทธะทุกวันด้วยอาหาร น้ำ น้ำนม หรือด้วยผลไม้และรากไม้”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
A disciplined daily religious life sustains cosmic and social order: svādhyāya pleases the sages, Agnihotra and Bali–Vaiśvadeva satisfy the gods, and simple daily śrāddha offerings (even water, milk, fruits, or roots) honor and content the ancestors.
Vāyudeva addresses Kṛṣṇa (Madhusūdana) while explaining practical duties of dharma, especially the householder’s daily rites—textual recitation, pre-meal offerings, and regular ancestral rites—framing them as reciprocal obligations to sages, gods, and Pitṛs.