Shloka 59
आदि पर्व, अध्याय 96 — काश्यकन्याहरणं, शाल्वसमागमः, अम्बावचनं च
Kāśī princesses taken; encounter with Śālva; Ambā’s declaration
अथ पाणए्डुमुगययां चरन् मैथुनगतमृषिमपश्यन्मृग्यां वर्तमानम्ू । तथैवाद्भुतमनासादितकामरसमतृप्तं च बाणेनाजघान,एक दिन राजा पाण्डुने शिकार खेलते समय एक मृगरूपधारी ऋषिको मृगीरूपधारिणी अपनी पत्नीके साथ मैथुन करते देखा। वह अद्भुत मृग अभी काम-रसका आस्वादन नहीं कर सका था। उसे अतृप्त अवस्थामें ही राजाने बाणसे मार दिया
atha pāṇḍumṛgayāṃ caran maithunagatam ṛṣim apaśyan mṛgyāṃ vartamānam | tathaivādbhuta-manā asāditakāma-rasam atṛptaṃ ca bāṇenājaghāna |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ครั้งหนึ่งพระเจ้าปาณฑุเสด็จออกล่าสัตว์และทอดพระเนตรเห็นฤๅษีผู้แปลงกายเป็นกวางตัวผู้ กำลังร่วมสังวาสกับชายาในร่างกวางตัวเมีย ด้วยความตระหนกและแรงผลักดันอันประมาท พระองค์จึงยิงด้วยศร—คร่าชีวิตเขาในขณะที่ยังมิได้อิ่มเอม ยังมิทันได้ลิ้มรสแห่งกามอย่างเต็มที่เลย
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how heedless violence—especially when one fails to recognize what is sacred or protected—becomes adharma and inevitably produces consequences. It also cautions that desire, shock, and impulsiveness can cloud discernment (viveka), turning a socially accepted act (hunting) into a grave moral fault.
King Pāṇḍu, while hunting, sees a stag and doe in intercourse; the stag is actually a ṛṣi in animal form with his wife. Startled and acting rashly, Pāṇḍu shoots the stag with an arrow, killing him while he is still unsated—an act that leads into the ensuing curse narrative.