Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

आदि पर्व, अध्याय 96 — काश्यकन्याहरणं, शाल्वसमागमः, अम्बावचनं च

Kāśī princesses taken; encounter with Śālva; Ambā’s declaration

सार्वभौम: खलु जित्वा जहार कैकेयीं सुनन्दां नाम | तामुपयेमे । तस्यामस्य जज्ञे जयत्सेनो नाम,सार्वभौमने युद्धमें जीतकर केकयकुमारी सुनन्दाका अपहरण किया और उसीको अपनी पत्नी बनाया। उससे उनको जयत्सेन नामक पुत्र प्राप्त हुआ

Vaiśampāyana uvāca: Sārvabhaumaḥ khalu jitvā jahāra Kaikeyīṃ Sunandāṃ nāma; tām upayeme. Tasyām asya jajñe Jayatseno nāma.

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—สารวเภามะเมื่อมีชัยในศึกแล้ว ได้ฉุดเอาสุนันทา ราชธิดาแห่งแคว้นเคกยะมา และรับนางเป็นมเหสี จากครรภ์นางนั้น เขามีโอรสชื่อ ชยัตเสนะ

सार्वभौमःSārvabhauma (a king named Sārvabhauma)
सार्वभौमः:
Karta
TypeNoun
Rootसार्वभौम
FormMasculine, Nominative, Singular
खलुindeed / surely
खलु:
TypeIndeclinable
Rootखलु
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
TypeVerb
Rootजि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), non-finite
जहारcarried off / abducted
जहार:
TypeVerb
Rootहृ
Formलिट् (Perfect), 3rd, Singular, Parasmaipada
कैकेयीम्Kaikeyī (a woman of the Kekaya line)
कैकेयीम्:
Karma
TypeNoun
Rootकैकेयी
FormFeminine, Accusative, Singular
सुनन्दाम्Sunandā
सुनन्दाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुनन्दा
FormFeminine, Accusative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
ताम्her
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
उपयेमेmarried / took (as wife)
उपयेमे:
TypeVerb
Rootउप-या
Formलिट् (Perfect), 3rd, Singular, Ātmanepada
तस्याम्in her / from her (i.e., in that wife)
तस्याम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Locative, Singular
अस्यof him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Genitive, Singular
जज्ञेwas born
जज्ञे:
TypeVerb
Rootजन्
Formलिट् (Perfect), 3rd, Singular, Ātmanepada
जयत्सेनःJayatsena (name of the son)
जयत्सेनः:
Karta
TypeNoun
Rootजयत्सेन
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Sārvabhauma
K
Kekaya (Kaikeya)
S
Sunandā
J
Jayatsena

Educational Q&A

The verse is primarily genealogical, but it implicitly highlights how royal power and warfare can shape family lines. It also invites ethical reflection: conquest-based abduction and subsequent marriage may be presented as a political reality of kṣatriya life, yet it creates tension with ideals of consent and dharma, a recurring moral complexity in the Mahābhārata.

Vaiśampāyana reports that King Sārvabhauma, after winning a conflict, carried off a Kekaya princess named Sunandā, married her, and had a son by her named Jayatsena—continuing the dynastic succession.