Shloka 7
Ādi Parva, Adhyāya 90 — Pūror Vaṃśa, Kuru-Pravara, and the Janamejaya Line
Genealogical Recitation
न जातु हृष्येन्महता धनेन वेदानधीयीतानहंकृतः स्यात् | नानाभावा बहवो जीवलोके दैवाधीना नष्टचेष्टाधिकारा: । तत् तत् प्राप्य न विहन्येत धीरो दिष्टं बलीय इति मत्वा55त्मबुद्धा,महान् धन पाकर कभी हर्षसे उललसित न हो, वेदोंका अध्ययन करे, किंतु अहंकारी न बने। इस जीव-जगत्में भिन्न-भिन्न स्वभाववाले बहुत-से प्राणी हैं, वे सभी प्रारब्धके अधीन हैं, अतः उनके धनादि पदार्थोंके लिये किये हुए उद्योग और अधिकार सभी व्यर्थ हो जाते हैं। इसलिये धीर पुरुषको चाहिये कि वह अपनी बुद्धिसे “प्रारब्ध ही बलवान् है” यह जानकर दुःख या सुख जो भी मिले, उसमें विकारको प्राप्त न हो
na jātu hṛṣyen mahatā dhanena vedān adhīyītān ahaṅkṛtaḥ syāt | nānābhāvā bahavo jīvaloke daivādhīnā naṣṭaceṣṭādhikārāḥ | tat tat prāpya na vihanyeta dhīro diṣṭaṃ balīya iti matvā ||
ชรัตการุกล่าวว่า “อย่าหลงยินดีเพียงเพราะได้ทรัพย์มหาศาล. จงศึกษาพระเวท แต่ไม่พึงโอหัง. ในโลกแห่งสัตว์ทั้งหลายมีอุปนิสัยหลากหลาย; ทุกผู้ล้วนอยู่ใต้เดชแห่งชะตา จึงทำให้ความพยายามและสิทธิที่จะกำหนดผลมักสูญเปล่า. เพราะฉะนั้น ผู้มั่นคงเมื่อได้สิ่งใดก็ไม่หวั่นไหว—โดยรู้ว่า ‘สิ่งที่กำหนดไว้ (ทิษฏะ) นั้นมีกำลังยิ่งกว่า’.”
जटद्टक उवाच
Educational Q&A
Wealth should not intoxicate the mind; learning should not breed pride. Since outcomes are ultimately under destiny/providence, the wise cultivate equanimity—remaining unshaken by gain or loss, pleasure or pain—while living with discipline and humility.
Jaratkāru delivers a reflective instruction on conduct: he contrasts external success (wealth, worldly striving) with inner steadiness, urging Vedic study coupled with humility and a calm acceptance of what destiny brings.