Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Ādi Parva, Adhyāya 90 — Pūror Vaṃśa, Kuru-Pravara, and the Janamejaya Line

Genealogical Recitation

तथावसं नन्दने कामरूपी संवत्सराणामयुतं शतानाम्‌ | सहाप्सरोभिविंहरन्‌ पुण्यगन्धान्‌ पश्यन्‌ नगान्‌ पुष्यितांश्चवारुरूपान्‌,इसी प्रकार मैं नन्‍्दनवनमें इच्छानुसार रूप धारण करके अप्सराओंके साथ विहार करता हुआ दस लाख वर्षोतक रहा। वहाँ मुझे पवित्र गन्ध और मनोहर रूपवाले वृक्ष देखनेको मिले, जो फूलोंसे लदे हुए थे

tathāvasan nandane kāmarūpī saṃvatsarāṇām ayutaṃ śatānām | sahāpsarobhir viharān puṇyagandhān paśyan nagān puṣpitāṃś ca vāru-rūpān ||

ดังนั้น ข้าพำนักอยู่ในนันทนะ อาศัยฤทธิ์แปลงกายได้ตามปรารถนา และเริงรื่นร่วมกับเหล่าอัปสราเป็นเวลาหนึ่งล้านปี ที่นั่นข้าได้เห็นภูผาและพฤกษานานาพรรณอันน่าอัศจรรย์ อัดแน่นด้วยมวลดอกไม้ ส่งกลิ่นหอมบริสุทธิ์เป็นมงคล—ภาพแห่งความรื่นรมย์ในสวรรค์อันเกิดจากบุญเก่า ทว่ายังถูกจำกัดด้วยกาลเวลา

तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अवसम्I dwelt, I stayed
अवसम्:
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
FormImperfect (लङ्), 1st, singular, Parasmaipada
नन्दनेin Nandana (Indra's grove)
नन्दने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनन्दन
Formneuter, locative, singular
कामरूपीassuming forms at will
कामरूपी:
TypeAdjective
Rootकामरूपिन्
Formmasculine, nominative, singular
संवत्सराणाम्of years
संवत्सराणाम्:
TypeNoun
Rootसंवत्सर
Formmasculine, genitive, plural
अयुतम्a myriad; ten thousand
अयुतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअयुत
Formneuter, accusative, singular
शतानाम्of hundreds
शतानाम्:
TypeNoun
Rootशत
Formneuter, genitive, plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
अप्सरोभिःwith Apsarases
अप्सरोभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअप्सरस्
Formfeminine, instrumental, plural
विहरन्sporting, roaming
विहरन्:
TypeVerb
Rootविहर् (धातु)
Formpresent active (शतृ), masculine, nominative, singular
पुण्यगन्धान्having holy/fragrant scent
पुण्यगन्धान्:
TypeAdjective
Rootपुण्यगन्ध
Formmasculine, accusative, plural
पश्यन्seeing
पश्यन्:
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formpresent active (शतृ), masculine, nominative, singular
नगान्trees (lit. immobile ones)
नगान्:
Karma
TypeNoun
Rootनग
Formmasculine, accusative, plural
पुष्यितान्in bloom, flower-laden
पुष्यितान्:
TypeAdjective
Rootपुष्यित
Formpast passive participle (क्त), masculine, accusative, plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
वारुरूपान्of charming/varied forms
वारुरूपान्:
TypeAdjective
Rootवारुरूप
Formmasculine, accusative, plural

अष्टक उवाच

A
Aṣṭaka
N
Nandana (Nandanavana)
A
Apsarases
M
mountains
F
flowering trees

Educational Q&A

Celestial pleasures and long lifespans are presented as results of accumulated merit, yet they remain time-bound; the verse subtly contrasts dazzling enjoyment with the underlying impermanence of all experiences, even in heaven.

Aṣṭaka recounts his stay in Indra’s Nandana grove, describing his ability to take forms at will and his prolonged enjoyment with Apsarases amid fragrant, blossom-laden trees and beautiful scenery.