Shloka 3
Paurava-vaṃśa-kathana (Account of the Paurava Lineage) | महाभारत आदि पर्व अध्याय ८९
इन्द्र रवाच यदावमंस्था: सदृश: श्रेयसश्न अल्पीयसश्षाविदितप्रभाव: । तस्माल्लोकास्त्वन्तवन्तस्तवेमे क्षीणे पुण्ये पतितास्यद्य राजन्,इन्द्र बोले--राजन्! तुमने अपने समान, अपनेसे बड़े और छोटे लोगोंका प्रभाव न जानकर सबका तिरस्कार किया है, अतः तुम्हारे इन पुण्यलोकोंमें रहनेकी अवधि समाप्त हो गयी; क्योंकि (दूसरोंकी निन्दा करनेके कारण) तुम्हारा पुण्य क्षीण हो गया, इसलिये अब तुम यहाँसे नीचे गिरोगे
śakra uvāca | yad avamaṁsthāḥ sadṛśaḥ śreyasaś ca alpīyasaś ca avidita-prabhāvaḥ | tasmāl lokās tv antavantas taveme kṣīṇe puṇye patito ’sy adya rājan ||
พระอินทร์ตรัสว่า “ดูก่อนพระราชา เพราะท่านได้ดูหมิ่นผู้อื่น—ทั้งผู้เสมอ ผู้สูงกว่า และผู้ต่ำกว่า—โดยมิรู้ถึงฤทธิ์เดชและคุณค่าที่แท้จริงของเขา กาลแห่งการพำนักในโลกอันเป็นผลแห่งบุญนี้จึงสิ้นสุดลงแล้ว บุญของท่านร่อยหรอเพราะการกล่าวร้ายและเหยียดหยาม; ฉะนั้น วันนี้ท่านจักตกจากที่นี่ลงไป”
शक्र उवाच
Educational Q&A
Heavenly enjoyment is finite and depends on accumulated merit; contempt and disparagement of others erode that merit. Ethical restraint—especially humility and respect toward all—protects one’s spiritual and karmic standing.
Indra addresses a king who has been enjoying heavenly realms. Indra explains that the king’s scorn toward people of all ranks has depleted his merit, so his allotted time in those worlds has ended and he must now fall from heaven.