Mahabharata 1.86.7 — Adi Parva, Adhyaya 86, Shloka 7
Āśramadharma and the Marks of the Muni
Yayāti–Aṣṭaka Saṃvāda
स सम्प्राप्य शुभान् कामांस्तृप्त: खिन्नश्न पार्थिव: । काल वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिप:
sa samprāpya śubhān kāmāṁs tṛptaḥ khinnaś ca pārthivaḥ | kāla-varṣa-sahasrāntaṁ sasmāra manujādhipaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ครั้นพระราชาได้เสวยสุขอันเป็นมงคลแล้ว ในเบื้องต้นก็อิ่มเอม; แต่แล้วก็เกิดความอ่อนล้าในใจ พระผู้เป็นใหญ่เหนือมนุษย์ระลึกอยู่เนืองๆ ถึงขอบเขตแห่งกาล—วันที่ครบหนึ่งพันปี. ดังนั้น แม้อยู่ท่ามกลางความรื่นรมย์ ความตระหนักถึงความจำกัดของกาลก็ยังบังเกิดความรำพึงเศร้าในดวงใจ เพราะความสุขมิอาจดับความกังวลที่เกิดจากความไม่เที่ยงได้โดยสิ้นเชิง.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when one gains ‘auspicious’ pleasures, satisfaction is unstable because time is finite. Awareness of Kāla (time) exposes the impermanence of enjoyment, prompting weariness and ethical reflection about attachment to sense-pleasures.
The narrator describes a king who has obtained many pleasures and feels satisfied, yet he repeatedly remembers that the allotted period—ending with a thousand years—will be completed. This remembrance makes him dejected despite his enjoyments.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.