Shloka 12
Āśramadharma and the Marks of the Muni
Yayāti–Aṣṭaka Saṃvāda
न जातु काम: कामानामुपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते,“परंतु विषयोंकी कामना उन विषयोंके उपभोगसे कभी शान्त नहीं होती; अपितु घीकी आहुति पड़नेसे अग्निकी भाँति वह अधिकाधिक बढ़ती ही जाती है
na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati | haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate ||
ความใคร่ในอารมณ์ทั้งหลายไม่เคยสงบลงด้วยการเสพอารมณ์นั้นเลย; กลับยิ่งลุกโชนขึ้นดุจไฟที่ได้รับเครื่องบูชาด้วยเนยใส แล้วทวีแรงยิ่งขึ้นเรื่อยไป
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Indulgence does not end craving; it strengthens it. The verse teaches restraint (dama) and discernment: feeding desire with enjoyment is like feeding fire with ghee—its intensity increases rather than subsides.
As narrator, Vaiśampāyana delivers a general moral maxim within the Adi Parva’s instructional storytelling, using a sacrificial-fire simile to caution that pursuit of pleasures leads to escalating desire.