Shloka 38
Adhyāya 71: Kaca and the Saṃjīvanī-vidyā
Devayānī–Śukra Episode
हुताशनमुखं दीप्त॑ सूर्यचन्द्राक्षितारकम् । कालजिद्ठल सुरश्रेष्ठ कथमस्मद्विधा स्पृशेत्,सुरश्रेष्ठ! अग्नि जिनका मुख है, सूर्य और चन्द्रमा जिनकी आँखोंके तारे हैं और काल जिनकी जिह्ठा है, उन तेजस्वी महर्षिको मेरी-जैसी स्त्री कैसे छू सकती है?
hutāśanamukhaṃ dīptaṃ sūryacandrākṣitārakam | kālajihvaṃ suraśreṣṭha katham asmadvidhā spṛśet, suraśreṣṭha ||
ข้าแต่เทพผู้ประเสริฐ! ผู้เรืองรองนั้นมีไฟบูชาเป็นดุจปาก มีสุริยะและจันทราเป็นดุจดวงตา มีหมู่นักษัตรเป็นดุจแก้วตา และมี “กาล” เป็นดุจลิ้น หญิงเช่นข้าพเจ้าจะกล้าแตะต้องได้อย่างไร
कण्व उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes reverence and moral restraint: one should approach the supremely radiant and powerful (divine or spiritually exalted) with humility, recognizing one’s own limitations and maintaining propriety.
Kaṇva speaks in awe, describing a majestic, cosmic form—fire as mouth, sun and moon as eyes, Time as tongue—and questions how an ordinary woman like herself could dare to touch such a being, underscoring the gulf between human frailty and divine/ascetic splendor.