Shloka 173
अग्निशाप-प्रसंगः
Agni’s Curse and the Restoration of Ritual Order
Devanagari script
हुतभुक् सर्वलोकेषु सर्वभक्षत्वमेष्यति “महाभाग! किसी कारणवश महर्षि भृगुने अग्निदेवको सर्वभक्षी होनेका शाप दे दिया है, किंतु वे सम्पूर्ण देवताओंके मुख, यज्ञभागके अग्रभोक्ता तथा सम्पूर्ण लोकोंमें दी हुई आहुतियोंका उपभोग करनेवाले होकर भी सर्वभक्षी कैसे हो सकेंगे?”
Translation
“ข้าแต่มหาภาค! ด้วยเหตุบางประการ มหาฤๅษีภฤคุได้สาปพระอัคนีเทพให้เป็นผู้กินได้ทุกสิ่ง แต่พระองค์เป็น ‘ปาก’ ของเทวะทั้งปวง เป็นผู้เสวยส่วนยัญญะเป็นอันดับแรก และเป็นผู้เสวยอาหุติที่ถวายในสรรพโลก—แล้วพระองค์จะเป็นสรรพภักษ์ได้อย่างไร?”
Word by Word
हुतभुक्the oblation-eater (Agni)
हुतभुक्:
Karta
TypeNoun
Rootहुतभुज्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वलोकेषुin all worlds
सर्वलोकेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वलोक
FormMasculine, Locative, Plural
सर्वभक्षत्वम्the state of being an all-eater
सर्वभक्षत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootसर्वभक्षत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
एष्यतिwill attain / will become
एष्यति:
TypeVerb
Rootइ (एष्- भविष्यत्)
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular
Speaker
शौनक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes