Shloka 113
अग्निशाप-प्रसंगः
Agni’s Curse and the Restoration of Ritual Order
Devanagari script
सर्वभक्ष: कथं त्वेषां भविष्यामि मुखं त्वहम् “अमावास्याको पितरोंके लिये और पूर्णिमाको देवताओंके लिये मेरे मुखसे ही आहुति दी जाती है और उस आहुतिके रूपमें प्राप्त हुए हविष्यका वे देवता और पितर उपभोग करते हैं, सर्वभक्षी होनेपर मैं इन सबका मुँह कैसे हो सकता हूँ?”
Translation
“เมื่อข้าพเจ้าเป็นผู้กินได้ทุกสิ่ง (สรรพภักษ์) แล้วจะเป็น ‘ปาก’ ของท่านทั้งหลายได้อย่างไร? ในวันอมาวาสยา บูชาถวายแก่ปิตฤ และในวันเพ็ญ บูชาถวายแก่เทวะ ล้วนหย่อนอาหุติผ่านปากของข้าพเจ้า; และเทวะกับปิตฤก็เสวยหวิษย์อันเป็นรูปแห่งอาหุตินั้น แล้วเมื่อเป็นสรรพภักษ์ ข้าพเจ้าจะเป็นปากของท่านทั้งหลายได้อย่างไร?”
Word by Word
सर्वभक्षःone who eats everything; all-devouring
सर्वभक्षः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वभक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
तुbut; indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
एषाम्of these (beings)
एषाम्:
Sampradana
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
भविष्यामिI shall become
भविष्यामि:
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
मुखम्mouth; face (as the receiving mouth)
मुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुख
FormNeuter, Accusative, Singular
तुbut; indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Nominative, Singular
Speaker
शौनक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes