Shloka 35
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
ट्रुमसेन इति ख्यातः पृथिव्यां सो5भवन्नूष: । मयूर इति विख्यात: श्रीमान् यस्तु महासुर:
Vaiśampāyana uvāca — Drumaseṇa iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so ’bhavan nṛpaḥ | Mayūra iti vikhyātaḥ śrīmān yas tu mahāsuraḥ | Ayaḥśirā Aśvaśirā vīryavān Ayaḥśaṅkuḥ Gaganamūrdhā ca vegavān—rājan—ime pañca parākrama-mahā-daityāḥ Kekaya-deśasya pradhāna-pradhāna-mahātmā-rājā-rūpeṇa utpannāḥ |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ผู้ซึ่งเป็นที่เลื่องลือในหมู่อสูรนามว่า ‘ทฺรุมเสนะ’ ได้อุบัติลงบนแผ่นดินเป็นกษัตริย์มนุษย์ และมหาอสูรผู้รุ่งเรืองนามว่า ‘มยูระ’ ก็ได้ถือกำเนิด ณ ที่นี้เช่นกัน ข้าแต่พระราชา มหาทัยตยะผู้ทรงเดชห้าตน—อัยห์ศิรา อัศวศิรา อัยห์ศังกุผู้กล้าหาญ คคนมูรธา และผู้ว่องไว—ได้บังเกิดในแคว้นเกกยะเป็นพระราชาผู้ยิ่งใหญ่เป็นประธานแห่งแผ่นดิน เรื่องราวนี้แสดงให้เห็นว่าอำนาจอมนุษย์ได้แทรกสู่สายวงศ์มนุษย์และหล่อหลอมโลกการเมือง อีกทั้งเป็นคำเตือนทางธรรมว่าอุปนิสัยภายใน (ฝ่ายทวยเทพ/ฝ่ายอสูร) อาจปรากฏผ่านอำนาจและราชบัลลังก์ได้”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage underscores that worldly authority can be shaped by deep-seated dispositions: powerful beings with āsuric tendencies may appear as human kings, implying that ethical character—not merely birth or status—determines the moral quality of rule.
Vaiśampāyana continues a catalog of beings (asuras/daityas) who take human birth. Here he states that Drumaseṇa and Mayūra, along with five named daityas, were born as the principal kings of the Kekaya country, linking cosmic lineages to historical polities.