Shloka 33
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
ऋषिको नाम राजर्षिबभूव नृपसत्तम: । मृतपा इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तम:
vaiśampāyana uvāca |
ṛṣiko nāma rājarṣir babhūva nṛpasattamaḥ |
mṛtapā iti vikhyāto ya āsīd asurottamaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า: ได้มีราชฤๅษีนามว่า ‘ฤษิกะ’ ผู้ประเสริฐในหมู่กษัตริย์ และ ‘มฤตปา’ ผู้เลื่องชื่อว่าเป็นยอดในหมู่อสูร ก็เป็นที่รู้จักในโลกมนุษย์ด้วย ลำดับนี้แสดงว่า พลังของไทตยะและอสูรอาจปรากฏเป็นอำนาจกษัตริย์บนแผ่นดิน และภายหน้ากลายเป็นเหตุแห่งการกดขี่; เพราะฉะนั้น การพิทักษ์ธรรมะย่อมตั้งอยู่ที่ความประพฤติและความสำรวม.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames political history within a moral-cosmic lens: when powerful non-human forces (Asuras/Dānavas) manifest as earthly rulers, their nature can disturb dharma, setting the stage for conflicts that require ethical correction and rightful governance.
Vaiśampāyana continues a catalogue to Janamejaya, naming figures and indicating that certain Asuras became known on earth in royal forms; this verse specifically introduces the royal sage Ṛṣika and mentions the famed Asura Mṛtapā as part of that broader list.