Shloka 55
Śakuntalā-Janma-Nāmakaraṇa (Birth and Naming of Śakuntalā) | शकुन्तला-जन्म-नामकरणम्
भयो महाभयश्चैव मृत्युर्भूतान्तकस्तथा । न तस्य भार्या पुत्रो वा कश्चिदस्त्यन्तको हि सः,उनके नाम इस प्रकार हैं--भय, महाभय और मृत्यु। उनमें मृत्यु समस्त प्राणियोंका अन्त करनेवाला है। उसके पत्नी या पुत्र कोई नहीं है, क्योंकि वह सबका अन्त करनेवाला है
bhayo mahābhayaś caiva mṛtyur bhūtāntakas tathā | na tasya bhāryā putro vā kaścid asty antako hi saḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—มีนามว่า ‘ภยะ’ ‘มหาภยะ’ และ ‘มฤตยู’ ผู้เป็น ‘ภูตานตกะ’ คือผู้ยุติสรรพชีวิต มฤตยูนั้นไม่มีทั้งภรรยาและบุตร เพราะเขาเองคือหลักแห่งการสิ้นสุดของทุกผู้
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the inevitability and universality of death: Mṛtyu is defined as the end of all beings, and therefore stands outside ordinary social continuities like spouse and offspring. It frames death not merely as an event but as a cosmic function within the moral and natural order.
Vaiśampāyana is listing and characterizing personified forces—Fear, Great Fear, and Death—highlighting Death (Mṛtyu) as Bhūtāntaka/Antaka, the terminator of all creatures, and stating that he has no wife or son because his role is to end all.