Shloka 46
Śakuntalā-Janma-Nāmakaraṇa (Birth and Naming of Śakuntalā) | शकुन्तला-जन्म-नामकरणम्
आरुषी तु मनो: कन्या तस्य पत्नी मनीषिण: । और्वस्तस्यथां समभवदूरं भित्त्वा महायशा:,मनुकी पुत्री आरुषी मनीषी च्यवन मुनिकी पत्नी थी। उससे महायशस्वी और्व मुनिका जन्म हुआ। वे अपनी माताकी ऊरु (जाँघ) फाड़कर प्रकट हुए थे; इसलिये और्व कहलाये
Āruṣī tu Manoḥ kanyā tasya patnī manīṣiṇaḥ | Aurvas tasyātha samabhavad ūruṁ bhittvā mahāyaśāḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—อารุษี ธิดาแห่งมนู เป็นชายาของฤๅษีผู้ทรงปัญญานั้น จากนางได้บังเกิดเอารวะ ผู้มีเกียรติยศยิ่ง เขาปรากฏกายโดยผ่าทะลวงต้นขา (อูรุ) ของมารดา จึงเป็นที่รู้จักในนาม ‘เอารวะ’
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how extraordinary births of ṛṣis are remembered through naming and narration, reinforcing the cultural idea that a name can encode an origin-story and preserve moral-historical memory within a lineage.
Vaiśampāyana identifies Āruṣī as Manu’s daughter and the wife of a wise sage, then states that the famed sage Aurva was born from her by splitting her thigh, which explains his name (Aurva connected with ūru, ‘thigh’).