Shloka 32
Duḥṣanta at Kaṇva-Āśrama; Śakuntalā’s Reception and Origin Prelude (दुःषन्तस्य कण्वाश्रमागमनम्)
क्रूरस्वभावं क्रूराया: पुत्रपौत्रमनन्तकम् | गण: क्रोधवशो नाम क्रूरकर्मारिमर्दन:,क्रूरा (क्रोधा)-के क्रूर स्वभाववाले असंख्य पुत्र-पौत्र उत्पन्न हुए। शत्रुओंका नाश करनेवाला क्रूरकर्मा क्रोधवश नामक गण भी क्रूराकी ही संतान हैं
vaiśampāyana uvāca | krūrasvabhāvaṃ krūrāyāḥ putrapautram anantakam | gaṇaḥ krodhavaśo nāma krūrakarmārimardanaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— จากครูรา ผู้มีสันดานโหดร้าย ได้บังเกิดบุตรและหลานนับไม่ถ้วน ล้วนมีนิสัยกร้าวกระด้างเช่นกัน และในหมู่ลูกหลานนั้นยังมีหมู่คณะนามว่า ‘โกรธวศะ’ ผู้กระทำการอำมหิตและเลื่องชื่อว่าเป็นผู้บดขยี้ศัตรู
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores an ethical causality: when cruelty and anger dominate one’s nature (svabhāva), they tend to reproduce socially and generationally—forming ‘hosts’ of harmful conduct. It implicitly warns that unchecked krodha becomes a governing force that shapes actions and communities.
Vaiśampāyana continues a genealogical-cosmological account, describing Krūrā’s progeny as innumerable and cruel by disposition, and naming among them a specific troop called Krodhavaśa, characterized as fierce actors and destroyers of enemies.