Shloka 40
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
ऋतुकालमनुप्राप्ता सनाता पुंसवने शुचि: । तदह: पितरश्वैनमूचुर्जहि मृगानिति
ṛtukālam anuprāptā sanātā puṃsavane śuciḥ | tadahaḥ pitaraś cainam ūcur jahi mṛgān iti ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ครั้นกาลอันเหมาะแก่การปฏิสนธิมาถึง นางได้อาบน้ำและชำระตนให้บริสุทธิ์เพื่อพิธีปุงสวะนะ ในวันนั้นเองเหล่าปิตฤทั้งหลายจึงมีวาจาต่อพระราชาว่า “จงฆ่าสัตว์ป่าดุร้ายเสีย” พระราชามิได้ล่วงละเมิดบัญชาของบรรพชน จึงเสด็จสู่พงไพรเพื่อการล่า แต่ดวงจิตยังผูกพันอยู่กับคิริกาไม่คลาย
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma as layered obligations: ritual/householder timing (ṛtukāla, purity, puṃsavana) exists alongside higher claims of ancestral command. The ethical focus is on a king navigating desire and duty, prioritizing obedience to the Pitṛs while remaining inwardly affected by personal longing.
At the proper time for conception, the king’s wife has bathed and is ritually pure, ready for union aimed at begetting a child. On that same day, the ancestral spirits instruct the king to go and kill wild beasts; he proceeds to fulfill that command, setting up the ensuing episode involving Girikā and the king’s absence.