Shloka 1
Janamejaya’s Request for Expansion; Vaiśampāyana’s Authorization and Phalāśruti of the Mahābhārata
Jaya
/ अपन प्रात बछ। अ-काज जा षट्पज्चाशत्तमो<5 ध्याय: राजाका आस्तीकको वर देनेके लिये तैयार होना, तक्षक नागकी व्याकुलता तथा आस्तीकका वर माँगना जनमेजय उवाच बालो>प्ययं स्थविर इवावभाषते नायं बाल: स्थविरो<यं मतो मे । इच्छाम्यहं वरमस्मै प्रदातुं तन्मे विप्रा: संविदध्वं यथावत्,जनमेजयने कहा--्राह्मणो! यह बालक है तो भी वृद्ध पुरुषोंके समान बात करता है, इसलिये मैं इसे बालक नहीं, वृद्ध मानता हूँ और इसको वर देना चाहता हूँ। इस विषयमें आपलोग अच्छी तरह विचार करके अपनी सम्मति दें
janamejaya uvāca | bālo 'py ayaṁ sthavira ivāvabhāṣate nāyaṁ bālaḥ sthaviro 'yaṁ mato me | icchāmy ahaṁ varam asmai pradātuṁ tan me viprāḥ saṁvidadhvaṁ yathāvat ||
พระเจ้าชนเมชัยตรัสว่า “แม้เขาจะเป็นเด็ก แต่ถ้อยคำกลับดุจผู้เฒ่า; เพราะฉะนั้นตามความเห็นของเรา เขาไม่ควรถูกนับเป็นเด็ก หากเป็นผู้มีปัญญาสุกงอม. เราประสงค์จะประทานพรแก่เขา. ฉะนั้น โอ้พราหมณ์ทั้งหลาย จงปรึกษาไตร่ตรองให้ถูกต้อง แล้วชี้แนะเราโดยชอบเถิด.”
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
Maturity is measured by discernment and speech, not by age; a ruler should act with restraint and seek proper counsel before granting powerful favors.
During the events surrounding Janamejaya’s snake-sacrifice, the king is impressed by the young speaker’s grave, elder-like words and expresses his intention to grant him a boon, asking the assembled Brahmins to advise him correctly.