Shloka 12
आदि पर्व — अध्याय ५५: पाण्डव-कौरववैरस्य संक्षेपवृत्तान्तः
Synopsis of the Pāṇḍava–Kaurava Estrangement
शक्र: साक्षाद् वज़पाणिरयथेह त्राता लोकेडस्मिंस्त्वं तथेह प्रजानाम् । मतत्त्व॑ नः पुरुषेन्द्रेह लोके न च त्वदन्यो भूपतिरस्ति जज्ञे,पुरुषोमें श्रेष्ठ जनमेजय! जैसे साक्षात् वज्रपाणि इन्द्र सम्पूर्ण प्रजाकी रक्षा करते हैं, उसी प्रकार तुम भी इस लोकमें हम प्रजावर्गके पालक माने गये हो। संसारमें तुम्हारे सिवा दूसरा कोई भूपाल तुम-जैसा प्रजापालक नहीं है
Āstīka uvāca: śakraḥ sākṣād vajrapāṇir yathaiha trātā loke ’smiṁs tvaṁ tathaiva prajānām | mat-tattvaṁ naḥ puruṣendra iha loke na ca tvad-anyo bhūpatir asti jajñe |
อาสตีกะกล่าวว่า—“ดุจดังศักระ ผู้ถือวัชระ คือพระอินทร์เอง เป็นผู้พิทักษ์ในโลกนี้ ฉันใด พระองค์ก็ทรงเป็นที่นับถือว่าเป็นผู้พิทักษ์ไพร่ฟ้าฉันนั้น โอ้ชนผู้ประเสริฐ พระเจ้าชนเมชัย ในโลกนี้ยังไม่เคยมีพระราชาองค์ใดบังเกิดขึ้นเสมอเหมือนพระองค์ในการคุ้มครองประชาราษฎร์”
आस्तीक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights rājadharma: a king’s foremost duty is the protection and welfare of his subjects, likened to Indra’s role as a cosmic protector. Legitimate sovereignty is measured by guardianship, not mere power.
Āstīka addresses King Janamejaya with formal praise, comparing him to Indra (Śakra, Vajrapāṇi) to emphasize Janamejaya’s reputation as a protector of the people and to incline him toward a righteous, compassionate decision in the ongoing context of the serpent-sacrifice episode.