Shloka 7

सर्पसत्रे हुतानां नागानां नामपरिगणनम् | Enumeration of Nāgas Consumed in the Sarpasatra Fire

Devanagari script

क्रोशयोजनमात्रा हि गोकर्णस्य प्रमाणत: । पतन्त्यजस्त्रं वेगेन वह्लावग्निमतां वर,कोई एक कोस लम्बे थे, तो कोई चार कोस और किन्हीं-किन्हींकी लम्बाई तो केवल गायके कानके बराबर थी। अनिनिहोत्रियोंमें श्रेष्ठ शौनक! वे छोटे-बड़े सभी सर्प बड़े वेगसे आगकी ज्वालामें निरन्तर आहुति बन रहे थे

Transliteration

janamejaya uvāca |

krośayojanamātrā hi gokarṇasya pramāṇataḥ |

patanty ajastraṃ vegeṇa vahlāv agnimatāṃ vara ||

Translation

ชนเมชยะกล่าวว่า “งูบางพวกยาวเพียงหนึ่งโครศหรือหนึ่งโยชน์ ส่วนบางพวกเมื่อวัดแล้วก็มีขนาดไม่เกินหูวัวเท่านั้น โอ้เศานกะ ผู้ประเสริฐในหมู่นักประกอบอัคนิโหตระ พวกมันตกลงสู่กองไฟที่ลุกโชนอย่างไม่ขาดสาย ด้วยความเร็วแรง กลายเป็นเครื่องบูชาอย่างต่อเนื่อง”

Word by Word

क्रोशa krośa (a measure of distance)

योजनa yojana (a measure of distance)

मात्राःmeasures; extents

हिindeed; for

गोकर्णस्यof (a) cow-ear; of Gokarṇa

प्रमाणतःaccording to measure; by measurement

पतन्तिthey fall

अजस्त्रम्unceasingly; continuously

वेगेनwith speed; by force

वह्लाflame; blaze

अग्निमताम्of the fire-possessors; of the fiery ones

वरO best (one)

Speaker

जनमेजय उवाच

Characters & Entities

Janamejaya

Śaunaka

Agni (sacrificial fire)

Serpents (nāgāḥ, implied)

Gokarṇa (cow’s ear as a measure)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes