Shloka 16
Ādi Parva, Adhyāya 47 — Janamejaya’s Sarpa-satra: Vow, Preparation, and the Onset of the Serpent Offering
अह्वः परिक्षये ब्रह्मूंस्तत: साचिन्तयत् तदा । वासुकेर्भगिनी भीता धर्मलोपान्मनस्विनी,ब्रह्म! दिन समाप्त होने ही वाला था। अतः वासुकिकी मनस्विनी बहिन जरत्कारु अपने पतिके धर्मलोपसे भयभीत हो उस समय इस प्रकार सोचने लगी--“इस समय पतिको जगाना मेरे लिये अच्छा (धर्मानुकूल) होगा या नहीं? मेरे धर्मात्मा पतिका स्वभाव बड़ा दुःखद है। मैं कैसा बर्ताव करूँ, जिससे उनकी दृष्टिमें अपराधिनी न बनूँ
Ahnāḥ parikṣaye brāhmāṁs tataḥ sā cintayat tadā | Vāsuker bhaginī bhītā dharmalopān manasvinī ||
ครั้นวันใกล้สิ้น นางผู้มีใจมั่นคงก็ครุ่นคิด น้องสาวของวาสุกิ ผู้หวั่นเกรงว่าธรรมของสามีจะขาดตกบกพร่อง จึงรำพึงว่า “บัดนี้ควรปลุกสามีหรือไม่? สามีผู้ตั้งมั่นในธรรมของเรามีนิสัยเคร่งครัดและอ่อนไหวต่อความทุกข์ เราควรประพฤติอย่างไรจึงจะไม่เป็นผู้ผิดในสายตาของท่าน?”
तक्षक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical deliberation (dharma-vicāra): even a seemingly small act—waking one’s spouse—must be weighed against duty, timing, and the risk of causing a lapse in dharma. It portrays conscientious action guided by concern for righteousness and avoidance of fault.
As the day nears its end, Vāsuki’s sister (Jaratkāru), worried that her husband’s religious duty may be compromised, reflects on whether she should wake him. She fears being seen as at fault due to his austere temperament and seeks a course of action that preserves dharma.