Shloka 8
शृङ्गिशापः—तक्षककाश्यपसंवादः (Śṛṅgī’s Curse and the Takṣaka–Kāśyapa Dialogue)
सनाम्नीं यद्य॒हं कनन््यामुपलप्स्ये कदाचन । भविष्यति च या काचिद् भैक्ष्यवत् स्वयमुद्यता,(परंतु इसके लिये एक शर्त होगी--) “यदि मैं कभी अपने ही जैसे नामवाली कुमारी कन्या पाऊँगा, उसमें भी जो भिक्षाकी भाँति बिना माँगे स्वयं ही विवाहके लिये प्रस्तुत हो जायगी और जिसके पालन-पोषणका भार मुझपर न होगा, उसीका मैं पाणिग्रहण करूँगा।” यदि ऐसा विवाह मुझे सुलभ हो जाय तो कर लूँगा, अन्यथा विवाह करूँगा ही नहीं। पितामहो! यह मेरा सत्य निश्चय है
sanāmnīṁ yady ahaṁ kanyām upalapsye kadācana | bhaviṣyati ca yā kācid bhaikṣyavat svayam udyatā ||
ทักษกะกล่าวว่า “หากวันใดเราพบกุมารีผู้มีนามเดียวกับเรา และหากมีหญิงใดที่ดุจทาน—มิได้ถูกขอ—กลับยื่นตนเข้ามาเพื่อการอภิเษกด้วยตนเอง และการอุปการะเลี้ยงดูของนางไม่เป็นภาระแก่เรา เราจักรับนางด้วยพิธีปาณิครหณะ หากการอภิเษกเช่นนี้ได้มาโดยง่าย เราจักยอมรับ; หากไม่เป็นเช่นนั้น เราจักไม่อภิเษกเลย ปิตามหะเอ๋ย นี่คือปณิธานอันสัตย์จริงและมั่นคงของเรา”
तक्षक उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds satya (truthfulness) and niścaya (firm resolve): a vow is presented as ethically binding, and marriage is framed not as mere desire but as a conditional commitment shaped by responsibility and self-restraint.
Takṣaka states a strict condition for marriage: he will marry only if he finds a namesake maiden who offers herself for marriage unasked and whose upkeep will not fall upon him; otherwise he resolves to remain unmarried, declaring this to his ‘grandfather’ as a truthful determination.