Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Vālakhilya-Tapas and the Birth of Garuḍa (वालखिल्यतपः-गरुडोत्पत्तिः)

प्रसन्नसलिलै श्वापि हदैर्दिव्यैर्वि भूषितम्‌ । दिव्यगन्धवहै: पुण्यैमारुतैरुपवीजितम्‌,स्वच्छ जलवाले कितने ही दिव्य सरोवर उसकी शोभा बढ़ा रहे थे। दिव्य सुगन्धका भार वहन करनेवाली पावन वायु मानो वहाँ चँवर डुला रही थी

prasannasalilaiḥ śvāpī hradāir divyair vibhūṣitam | divyagandhavahaiḥ puṇyair mārutair upavījitam ||

ที่นั่นงามด้วยสระทิพย์ซึ่งน้ำใสสะอาดและสงบนิ่ง ลมอันบริสุทธิ์ที่พัดพากลิ่นหอมทิพย์มา ราวกับโบกพัดด้วยจามร—ก่อให้เกิดบรรยากาศแห่งความศักดิ์สิทธิ์ ความเป็นมงคล และความสงบภายใน

प्रसन्नसलिलैःwith clear/pleasant waters
प्रसन्नसलिलैः:
Karana
TypeAdjective
Rootप्रसन्न- + सलिल
FormNeuter, Instrumental, Plural
श्वापिindeed/also (emphatic particle)
श्वापि:
TypeIndeclinable
Rootश्वापि (particle)
ह्रदैःby/with lakes
ह्रदैः:
Karana
TypeNoun
Rootह्रद
FormMasculine, Instrumental, Plural
दिव्यैःdivine, celestial
दिव्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
विभूषितम्adorned, embellished
विभूषितम्:
TypeVerb
Rootवि-भूष्
FormNeuter, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
दिव्यगन्धवहैःby those carrying divine fragrance
दिव्यगन्धवहैः:
Karana
TypeAdjective
Rootदिव्य-गन्ध-वह
FormMasculine, Instrumental, Plural
पुण्यैःpure, holy
पुण्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
मारुतैःby winds/breezes
मारुतैः:
Karana
TypeNoun
Rootमारुत
FormMasculine, Instrumental, Plural
उपवीजितम्fanned, wafted (as with a fan/chauri)
उपवीजितम्:
TypeVerb
Rootउप-वीज्
FormNeuter, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)

पितामह उवाच

H
hrada (divine lakes)
M
māruta (fragrant winds)

Educational Q&A

The verse highlights how purity and auspiciousness in the environment—clear waters and fragrant, holy winds—symbolize a dharmic, sattvic atmosphere where the mind naturally becomes calm and receptive to higher values.

Bhīṣma (Pitāmaha) describes a wondrous place as being beautified by serene, divine lakes and gently fanned by pure winds carrying celestial fragrance, emphasizing its extraordinary and sacred character.