Shloka 77
Jarītā–Śārṅgā-saṃvāda: Ākhu-haraṇa and the Approach of Agni (आखुहरणं अग्न्यागमनश्च)
गच्छ शीघ्र प्रदग्धुं त्वं ततो मोक्ष्यसि किल्बिषात् | एतच्छुत्वा तु वचन परमेष्ठिमुखाच्च्युतम्,“उस वनको जलानेके लिये तुम शीघ्र ही जाओ। तभी इस ग्लानिसे छुटकारा पा सकोगे।' परमेष्ठी ब्रह्माजीके मुखसे निकली हुई यह बात सुनकर अग्निदेव बड़े वेगसे वहाँ दौड़े गये। खाण्डववनमें पहुँचकर उत्तम बलका आश्रय ले वायुका सहारा पाकर कुपित अग्निदेव सहसा प्रज्वलित हो उठे
gaccha śīghraṃ pradagdhuṃ tvaṃ tato mokṣyasi kilbiṣāt | etac chrutvā tu vacanaṃ parameṣṭhi-mukhāc cyutam |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “จงไปโดยเร็วและเผามันเสีย แล้วท่านจักพ้นจากมลทินแห่งบาป” ครั้นอัคนีผู้เป็นหุตาศนะได้ฟังถ้อยคำซึ่งออกจากพระโอษฐ์ของปรเมษฐิน (พรหมา) ก็รีบพุ่งไปด้วยความเร็วใหญ่ ครั้นถึงป่าขาณฑวะแล้ว อาศัยกำลังอันยอดยิ่ง และได้ลมหนุนส่ง เทพอัคนีผู้กริ้วก็พลันลุกโพลงขึ้นโดยฉับพลัน
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents a moral-ritual idea common in epic literature: release from moral taint (kilbiṣa) can come through fulfilling a divinely sanctioned duty. It highlights obedience to cosmic authority (Brahmā’s command) as a pathway to purification, even when the duty involves fierce, destructive action.
Brahmā instructs Agni to go quickly and burn (the forest). Agni, having heard the command, rushes to the Khāṇḍava forest and, aided by the wind, flares up in anger and begins to blaze intensely—setting the stage for the famous Khāṇḍava-dāha episode.