Shloka 13
कद्रू-इन्द्र-स्तुतिः तथा नागानां तापनिवृत्तिः
Kadrū’s Hymn to Indra and the Nāgas’ Distress
ब्रह्मर्षिणा ब्रतवता वर्षाणां शतमत्रिणा । अनासादितगाध॑ं च पातालतलमव्ययम्,व्रतधारी ब्रह्मर्षि अत्रिने समुद्रके भीतरी तलका अन्वेषण करते हुए सौ वर्षोतक चेष्टा करके भी उसका पता नहीं पाया। वह पातालके नीचेतक व्याप्त है और पातालके नष्ट होनेपर भी बना रहता है, इसलिये अविनाशी है
śaunaka uvāca | brahmarṣiṇā vratavatā varṣāṇāṃ śatam atriṇā | anāsāditagādhaṃ ca pātālatalam avyayam ||
พรหมฤๅษีอัตริ ผู้มั่นคงในพรต พากเพียรสืบค้นก้นสมุทรอยู่ถึงร้อยปี ก็ยังไม่อาจเข้าถึงความลึกอันหยั่งไม่ถึงนั้นได้ ดินแดนเบื้องล่างแผ่ไปจนถึงพื้นแห่งปาตาละ และเป็นสิ่งไม่เสื่อมสลาย—คงอยู่แม้เมื่อปาตาละเองถึงคราวพินาศ
शौनक उवाच
Educational Q&A
Even the greatest ascetic effort has limits before the vastness of cosmic reality; the verse highlights disciplined perseverance (vrata, tapas) while emphasizing the awe-inspiring, enduring nature of certain cosmic regions described as 'avyaya' (imperishable).
Śaunaka describes how the sage Atri, observing strict vows, searched for a hundred years but still could not find the end of an immeasurably deep region that reaches to the bottom of Pātāla and is said to be indestructible.