Shloka 8
Adhyāya 196: Droṇa’s Conciliatory Counsel and Karṇa’s Suspicion of Counsel (मन्त्र-नय-विवादः)
वैवस्वतस्यैव तनुर्विभक्ता वीर्येण युष्माकमुत प्रयुक्ता । सैषामन्तो भविता हाुन्तकाले न तत्र वीर्य भविता नरेषु,भगवान् ब्रह्माजीने कहा--सूर्यपुत्र यमराज यज्ञके कार्यमें लगे हैं, इसीलिये ये मनुष्य मर नहीं रहे हैं। जब वे यज्ञका सारा काम पूरा करके इधर ध्यान देंगे, तब इन मनुष्योंका अन्तकाल उपस्थित होगा। तुमलोगोंके बलके प्रभावसे जब सूर्यनन्दन यमराजका शरीर यज्ञकार्यसे अलग होकर अपने कार्यमें प्रयुक्त होगा, तब वही अन्तकाल आनेपर मनुष्योंकी मृत्युका कारण बनेगा। उस समय मनुष्योंमें इतनी शक्ति नहीं होगी कि वे मृत्युसे अपनेको बचा सकें
vaivasvatasyaiva tanur vibhaktā vīryeṇa yuṣmākam uta prayuktā | saiṣām anto bhavitā hāntakāle na tatra vīryaṃ bhavitā nareṣu ||
ปิตามหะตรัสว่า “นี่คือส่วนหนึ่งของไววัสวตะ (ยม) เองที่ถูกแยกออก และถูกขับเคลื่อนให้ทำงานด้วยเดชานุภาพของพวกเจ้า ครั้นถึงกาลอวสาน สิ่งนั้นจักเป็นเหตุให้มนุษย์เหล่านี้ถึงความตาย และในเวลานั้นมนุษย์จะไร้เรี่ยวแรงใด ๆ ที่จะต้านทานมัจจุราชได้”
पितामह उवाच
Educational Q&A
Death is governed by cosmic order: when the appointed time arrives and Yama’s function turns toward beings, human strength cannot ultimately resist mortality.
Pitāmaha explains that a manifestation of Vaivasvata (Yama) has been diverted to sacrificial duty; once that duty ends and his role resumes, the end-time for humans will come, and people will be unable to avert death.