Shloka 3
Adhyāya 196: Droṇa’s Conciliatory Counsel and Karṇa’s Suspicion of Counsel (मन्त्र-नय-विवादः)
सोमश्च शक्रो वरुण: कुबेर: साध्या रुद्रा वसवो<5थाश्विनौ च । प्रजापतिर्भुवनस्य प्रणेता समाजम्मुस्तत्र देवास्तथान्ये,चन्द्रमा, इन्द्र, वरुण, कुबेर, साध्यगण, रुद्रगण, वसुगण, दोनों अश्विनीकुमार तथा अन्य सब देवता मिलकर जहाँ सृष्टिकर्ता प्रजापति ब्रह्माजी रहते थे, वहाँ गये। वहाँ जाकर वे सब देवता लोकगुरु ब्रह्माजीसे बोले--'भगवन्! मनुष्योंकी संख्या बहुत बढ़ रही है। इससे हमें बड़ा भय लगता है। उस भयसे हम सबलोग व्याकुल हो उठे हैं और सुख पानेकी इच्छासे आपकी शरणमें आये हैं!
somaś ca śakro varuṇaḥ kuberaḥ sādhyā rudrā vasavo 'thāśvinau ca | prajāpatiḥ bhuvanasya praṇetā samājamus tatra devās tathānye ||
พระเวทวยาสะกล่าวต่อไปว่า โสมะ (จันทร์), ศักระ (อินทร์), วรุณะ, กุเบระ, หมู่สาธยะ, หมู่รุทระ, หมู่วสุ, อัศวินกุมารทั้งสอง และเทพอื่น ๆ ทั้งปวง ได้ประชุมพร้อมกันแล้วไปเฝ้าพระประชาบดี ผู้ทรงเป็นผู้สร้างและผู้กำหนดระเบียบแห่งโลกทั้งหลาย ครั้นเข้าเฝ้าพระพรหมผู้เป็นครูแห่งสรรพสัตว์แล้ว จึงกราบทูลว่า “ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า! จำนวนมนุษย์เพิ่มพูนยิ่งนัก ทำให้พวกเราบังเกิดความหวาดหวั่นใหญ่หลวง ด้วยความหวาดหวั่นนั้นพวกเราจึงร้อนรน และเพื่อแสวงความเกษมสวัสดิ์กับความผาสุก จึงมาขอพึ่งพระองค์ ขอทรงชี้ทางอุบายแก่พวกเราด้วยเถิด”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Even divine powers acknowledge the need for a higher, principled regulator when imbalance arises. The verse highlights refuge in rightful authority (Prajāpati) and the ethical idea that growth and power must be governed by cosmic order and responsible oversight.
A group of major deities—Soma, Indra, Varuṇa, Kubera, and others—assemble and approach Prajāpati (Brahmā). They report their fear and agitation caused by the rapid increase of humans and seek his protection and guidance to restore balance.