Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Ādi Parva, Adhyāya 193 — Hastināpura Mantra: Duryodhana’s Proposals to Divide the Pāṇḍavas

उच्चावचं पार्थिवभोजनीयं पात्रीषु जाम्बूनदराजतीषु । दासाश्ष दास्यश्व सुमृष्टवेषा: सम्भोजकाश्षाप्युपजहुरज्ञम्‌,तब स्वच्छ और सुन्दर पोशाक पहने हुए दास-दासी तथा रसोइयोंने सोने-चाँदीके बरतनोंमें राजाओंके भोजन करनेयोग्य अनेक प्रकारकी सामान्य और विशेष भोजन- सामग्री लाकर परोसी

vaiśampāyana uvāca |

ucchāvacaṃ pārthivabhojanīyaṃ pātrīṣu jāmbūnadarajatīṣu |

dāsāś ca dāsyaś ca sumṛṣṭaveṣāḥ sambhojakāś cāpy upajahur ajñam ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—แล้วบรรดาทาสชายหญิงผู้แต่งกายสะอาดงดงาม พร้อมผู้จัดสำรับ ได้นำอาหารนานาชนิด ทั้งสามัญและประณีต อันสมควรแก่กษัตริย์ มาจัดถวายในภาชนะทองและเงิน

उच्चावचम्various (high and low; diverse)
उच्चावचम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउच्चावच
FormNeuter, Accusative, Singular
पार्थिवभोजनीयम्fit to be eaten by kings (royal fare)
पार्थिवभोजनीयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपार्थिव-भोजनीय
FormNeuter, Accusative, Singular
पात्रीषुin vessels/dishes
पात्रीषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपात्र
FormNeuter, Locative, Plural
जाम्बूनदराजतीषुof gold and silver
जाम्बूनदराजतीषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootजाम्बूनद-रजत
FormNeuter, Locative, Plural
दासाःmale servants
दासाः:
Karta
TypeNoun
Rootदास
FormMasculine, Nominative, Plural
दास्यःfemale servants
दास्यः:
Karta
TypeNoun
Rootदासी
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुमृष्टवेषाःwearing well-polished/clean attire; well-dressed
सुमृष्टवेषाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु-मृष्ट-वेष
FormMasculine, Nominative, Plural
सम्भोजकाःservers/caterers (those who serve food)
सम्भोजकाः:
Karta
TypeNoun
Rootसम्भोजक
FormMasculine, Nominative, Plural
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उपजहुःbrought near / presented / served
उपजहुः:
TypeVerb
Rootउप-हृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural
अज्ञम्the unknown one (incognito person)
अज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootअज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
G
gold vessels (jāmbūnada-pātra)
S
silver vessels (rajata-pātra)
M
male servants (dāsāḥ)
F
female servants (dāsyaḥ)
S
servers (sambhojakāḥ)
R
royal food (pārthiva-bhojanīya anna)

Educational Q&A

The verse highlights dharma expressed as proper hospitality and orderly service: those responsible for serving do so with cleanliness, decorum, and generosity, reflecting ethical conduct within a royal setting.

A formal meal is being served: well-dressed male and female attendants and servers bring a wide variety of foods suitable for kings, presenting them in gold and silver vessels.