Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Draupadī-vivāha-vidhāna

The Ritual Formalization of Draupadī’s Marriage

त्वया जिता फाल्गुन याज्ञसेनी त्वयैव शोभिष्यति राजपुत्री । प्रज्वाल्यतामग्निरमित्रसाह गृहाण पार्णिं विधिवत्‌ त्वमस्या:,“अर्जुन! तुमने द्रौपदीको जीता है, तुम्हारे ही साथ इस राजकुमारीकी शोभा होगी। शत्रुओंका सामना करनेवाले वीर! तुम अग्नि प्रजवलित करो और (अग्निदेवके साक्ष्यमें) विधिपूर्वक इस राजकन्याका पाणिग्रहण करो”

tvayā jitā phālguna yājñasenī tvayaiva śobhiṣyati rājaputrī | prajvālyatām agnir amitra-sāha gṛhāṇa pāṇiṃ vidhivat tvam asyāḥ ||

ยุธิษฐิระตรัสว่า “โอ้ฟาลคุนะ ยาชญเสนีเจ้าชนะมาแล้ว; เจ้าหญิงผู้นี้จักรุ่งเรืองก็ด้วยเจ้าเท่านั้น โอ้ผู้กล้าผู้ต้านทานศัตรู จงก่อไฟศักดิ์สิทธิ์ให้ลุกโชน แล้วจงรับมือราชกุมารีนี้ตามพิธี โดยมีอัคนีเป็นสักขี”

त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypeNoun
Rootत्वद्
Form—, Instrumental, Singular
जिताwon (as a prize)
जिता:
Karma
TypeVerb
Rootजि (धातु)
FormFeminine, Nominative, Singular
फाल्गुनO Phalguna (Arjuna)
फाल्गुन:
Adhikarana
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Vocative, Singular
याज्ञसेनीYajnaseni (Draupadi)
याज्ञसेनी:
Karta
TypeNoun
Rootयाज्ञसेनी
FormFeminine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypeNoun
Rootत्वद्
Form—, Instrumental, Singular
एवindeed/alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शोभिष्यतिwill shine/be adorned
शोभिष्यति:
TypeVerb
Rootशुभ् (धातु)
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular
राजपुत्रीthe princess
राजपुत्री:
Karta
TypeNoun
Rootराजपुत्री
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रज्वाल्यताम्let (it) be kindled
प्रज्वाल्यताम्:
TypeVerb
Rootप्र+ज्वल् (धातु)
FormImperative (Loṭ), 3rd, Singular, Passive
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
अमित्रसाहO foe-subduer (one who withstands enemies)
अमित्रसाह:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअमित्रसाह
FormMasculine, Vocative, Singular
गृहाणtake/accept
गृहाण:
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
FormImperative (Loṭ), 2nd, Singular, Parasmaipada
पाणिम्hand (in marriage)
पाणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Accusative, Singular
विधिवत्according to rule/ritually
विधिवत्:
TypeIndeclinable
Rootविधिवत्
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootत्वद्
Form—, Nominative, Singular
अस्याःof her
अस्याः:
Sampradana
TypeNoun
Rootइदम् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Phālguna (Arjuna)
Y
Yājñasenī (Draupadī)
A
Agni (sacred fire)

Educational Q&A

The verse emphasizes dharmic legitimacy: even after victory in a contest, marriage must be solemnized through proper ritual, with Agni as witness, aligning personal desire and social order with prescribed rite.

After Arjuna has won Draupadī in the svayaṃvara contest, the speaker declares her rightfully won by him and urges him to kindle the sacred fire and perform the formal hand-taking ceremony (pāṇigrahaṇa) according to custom.