Shloka 26

Ādi Parva, Adhyāya 181 — Svayaṃvara Aftermath: Arjuna–Karna Exchange and Bhīma–Śalya Contest

Devanagari script

त॑ं शापमनुसंस्मृत्य पर्यतप्यद्‌ भृशं तदा । एतस्मात्‌ कारणाद्‌ राजा वसिष्ठ॑ संन्ययोजयत्‌ | स्वदारेषु नरश्रेष्ठ शापदोषसमन्वित:,उस शापको बार-बार याद करके उन्हें बड़ा संताप हुआ। नृपश्रेष्ठ; इसी कारण शापदोषसे युक्त राजा कल्माषपादने महर्षि वसिष्ठका अपनी पत्नीके साथ नियोग कराया

Transliteration

taṁ śāpam anusasmṛtya paryatapyad bhṛśaṁ tadā | etasmāt kāraṇād rājā vasiṣṭhaṁ sanniyojayat | svadāreṣu naraśreṣṭha śāpadoṣasamanvitaḥ |

Translation

ครั้นระลึกถึงคำสาปนั้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า เขาก็ถูกความทุกข์เผาผลาญอย่างยิ่งในกาลนั้น ด้วยเหตุนี้เอง พระราชาผู้แบกรับมลทินแห่งคำสาป—โอ้ยอดแห่งบุรุษ—จึงแต่งตั้งมหาฤษีวสิษฐะให้ประกอบพิธีนิโยคะกับพระมเหสีของตน

Word by Word

तम्that (curse)

शापम्curse

अनुसंस्मृत्यhaving repeatedly remembered

पर्यतप्यत्he was afflicted / he suffered

भृशम्greatly, intensely

तदाthen

एतस्मात्from this

कारणात्cause, reason

राजाthe king

वसिष्ठम्Vasiṣṭha

संन्ययोजयत्he caused to be appointed/engaged (in niyoga)

Speaker

गन्धर्व उवाच

Characters & Entities

ग

गन्धर्व (Gandharva speaker)

र

राजा (the king, i.e., Kalmāṣapāda/Saudāsa in this episode)

व

वसिष्ठ (Vasiṣṭha)

स

स्वदारा (the king's wife/queen)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes