Shloka 20
Ādi Parva, Adhyāya 180 — Svayaṃvara-Virodha and Pāṇḍava Parākrama
Draupadī Episode
एवं प्रतिज्ञा सत्येयं तवानघ भविष्यति । न चैवं सामरा लोका गमिष्यन्ति पराभवम्,अनघ! ऐसा करनेसे तुम्हारी प्रतिज्ञा भी सच्ची हो जायगी और देवताओंसहित समस्त लोक भी नष्ट नहीं होंगे निमित्तभूतस्त्वं चात्र क्रतो वासिष्ठनन्दन | तत् सत्र मुछच भद्रं ते समाप्तमिदमस्तु ते “महर्षे! तुम्हारे पितामह वसिष्ठजीको ये सब बातें विदित हैं। तात शक्तिनन्दन! तेजस्वी राक्षसोंक विनाशके लिये आयोजित इस यज्ञमें तुम भी निमित्तमात्र ही बने हो (वास्तवमें यह सब उन्हींके पूर्वकर्मोका फल है)। अतः अब इस यज्ञको छोड़ दो। तुम्हारा कल्याण हो, तुम्हारे इस सत्रकी समाप्ति हो जानी चाहिये”
evaṁ pratijñā satyeyam tavānagha bhaviṣyati | na caivaṁ sāmarā lokā gamiṣyanti parābhavam, anagha || nimittabhūtas tvaṁ cātra krato vāsiṣṭha-nandana | tat satraṁ muñca bhadraṁ te samāptam idam astu te ||
อุรวะกล่าวว่า “โอ้ผู้ปราศจากมลทิน เมื่อทำดังนี้ ปฏิญาณของท่านย่อมเป็นจริง และโลกทั้งหลายพร้อมเหล่าเทพจะไม่ตกสู่ความพินาศ และท่าน โอ้ผู้สืบสายวสิษฐะ ในพิธีบูชานี้เป็นเพียงเหตุปัจจัยอันเป็นเครื่องมือเท่านั้น เพราะฉะนั้นจงละสัตรานี้เสีย ขอความดีจงมีแก่ท่าน—ขอให้พิธีนี้ถึงกาลสิ้นสุดโดยสมควร”
ऑर्व उवाच
Educational Q&A
A vow should be fulfilled without causing disproportionate harm: Aurva urges restraint so that the pledge is honored while preventing the ruin of the worlds. He also stresses humility about agency—one may be only an instrument (nimitta) within a larger moral-causal order.
Aurva addresses a descendant of Vasiṣṭha engaged in a prolonged sacrificial rite aimed at destructive ends. He counsels him to stop the satra, assuring that the vow can still be considered fulfilled and that the cosmic order (including gods and worlds) will be spared catastrophe.