Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Ādi Parva, Adhyāya 180 — Svayaṃvara-Virodha and Pāṇḍava Parākrama

Draupadī Episode

आपोमया: सर्वरसा: सर्वमापोमयं जगत्‌ | तस्मादप्सु विमुञ्चेम॑ क्रोधाग्निं द्विजसत्तम,सभी रस जलके परिणाम हैं तथा सम्पूर्ण जगत्‌ (भी) जलका परिणाम माना गया है। अतः द्विजश्रेष्ठ) तुम अपनी इस क्रोधाग्निको जलमें ही छोड़ दो ये च शक्त्यवरा: पुत्रा वसिष्ठस्य महामुने । ते च सर्वे मुदा युक्ता मोदन्ते सहिता: सुरै: “महामुने! वसिष्ठजीके शक्तिसे छोटे जो पुत्र थे, वे सभी देवताओंके साथ प्रसन्नतापूर्वक सुख भोग रहे हैं

Ūrva uvāca |

āpomayāḥ sarvarasāḥ sarvam āpomayaṃ jagat |

tasmād apsu vimuñcema krodhāgniṃ dvijasattama ||

ye ca śaktyavarāḥ putrā vasiṣṭhasya mahāmune |

te ca sarve mudā yuktā modante sahitāḥ suraiḥ ||

อุรวะกล่าวว่า “รสทั้งปวงย่อมเกิดจากน้ำ และทั้งจักรวาลนี้ก็เป็นการแปรของธาตุน้ำ ดังนั้น โอ้ทวิชผู้ประเสริฐ จงปล่อยไฟแห่งโทสะนี้ลงสู่สายน้ำเถิด และบุตรทั้งหลายของมหาฤๅษีวสิษฐะผู้เยาว์กว่าศักติ—โอ้มหาฤๅษี—ล้วนร่วมยินดีกับเหล่าเทพและเสวยสุขอยู่พร้อมกัน”

आपोमयाःmade of water
आपोमयाः:
Karta
TypeAdjective
Rootआपोमय
FormFeminine, Nominative, Plural
सर्वरसाःall tastes/essences
सर्वरसाः:
Karta
TypeNoun
Rootसर्वरस
FormFeminine, Nominative, Plural
सर्वम्all, the whole
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
आपोमयम्made of water
आपोमयम्:
Karta
TypeAdjective
Rootआपोमय
FormNeuter, Nominative, Singular
जगत्world
जगत्:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Nominative, Singular
तस्मात्therefore, from that reason
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्)
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Locative, Plural
विमुञ्चrelease, cast off
विमुञ्च:
TypeVerb
Rootवि-मुच्
FormImperative, 2, Singular, Parasmaipada
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
क्रोधाग्निम्fire of anger
क्रोधाग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रोधाग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
द्विजसत्तमO best of the twice-born
द्विजसत्तम:
TypeNoun
Rootद्विजसत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
येwho, which
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
शक्त्यवराःyounger than Śakti
शक्त्यवराः:
Karta
TypeAdjective
Rootशक्त्यवर
FormMasculine, Nominative, Plural
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
वसिष्ठस्यof Vasiṣṭha
वसिष्ठस्य:
TypeNoun
Rootवसिष्ठ
FormMasculine, Genitive, Singular
महामुनेO great sage
महामुने:
TypeNoun
Rootमहामुनि
FormMasculine, Vocative, Singular
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
मुदाwith joy
मुदा:
Karana
TypeNoun
Rootमुद्
FormFeminine, Instrumental, Singular
युक्ताःendowed/connected
युक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुज्
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
मोदन्तेrejoice, enjoy
मोदन्ते:
TypeVerb
Rootमुद्
FormPresent, 3, Plural, Atmanepada
सहिताःtogether with, accompanied
सहिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
सुरैःwith the gods
सुरैः:
Karana
TypeNoun
Rootसुर
FormMasculine, Instrumental, Plural

ऑर्व उवाच

Ū
Ūrva (Aurva)
V
Vasiṣṭha
Ś
Śakti
T
the sons of Vasiṣṭha (younger than Śakti)
T
the gods (Suras)
W
waters (Āpas)
F
fire of anger (Krodhāgni)

Educational Q&A

Anger is portrayed as a destructive fire; the ethical counsel is to cool and relinquish it—symbolically ‘cast it into water’—so that grief does not turn into vengeance and adharma. The verse also offers consolation by affirming the well-being of the departed among the gods.

Ūrva addresses a revered twice-born sage, urging him to abandon burning wrath and to be consoled: the younger sons of Vasiṣṭha (younger than Śakti) are said to be joyfully dwelling with the gods.