Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Saṃvaraṇa–Tapatī Vivāhaḥ (The Marriage of Saṃvaraṇa and Tapatī) — Mahābhārata, Ādi Parva 163

महाकायो महावेगो दारयन्निव मेदिनीम्‌ | लोहिताक्ष: करालश्न लोहितश्मश्रुमूर्थज:,उसका शरीर बहुत बड़ा था। वह इतने महान्‌ वेगसे चलता था, मानो पृथ्वीको विदीर्ण कर देगा। उसकी आँखें रोषसे लाल हो रही थीं। आकृति बड़ी विकराल जान पड़ती थी। उसके दाढ़ी, मूँछ और सिरके बाल लाल रंगके थे

mahākāyo mahāvego dārayann iva medinīm | lohitākṣaḥ karālaś ca lohitaśmaśrumūrdhajaḥ ||

กายของมันใหญ่โตมหึมา เคลื่อนด้วยความเร็วมหาศาลประหนึ่งจะผ่าพิภพให้แยกออก ดวงตาแดงฉานด้วยโทสะ รูปลักษณ์น่าสะพรึงกลัว เครา หนวด และเส้นผมบนศีรษะล้วนมีสีแดงฉาน

महाकायःhaving a huge body
महाकायः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाकाय
FormMasculine, Nominative, Singular
महावेगःof great speed/impetus
महावेगः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहावेग
FormMasculine, Nominative, Singular
दारयन्tearing, rending
दारयन्:
Karta
TypeVerb
Rootदॄ (दारयति)
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमेदिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
लोहिताक्षःred-eyed
लोहिताक्षः:
Karta
TypeAdjective
Rootलोहिताक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
करालास्यःhaving a dreadful mouth/face
करालास्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootकरालास्य
FormMasculine, Nominative, Singular
लोहितश्मश्रुमूर्धजःwhose beard and head-hair are red
लोहितश्मश्रुमूर्धजः:
Karta
TypeAdjective
Rootलोहित-श्मश्रु-मूर्धज
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
medinī (Earth)

Educational Q&A

The verse highlights how outward signs—speed, size, red eyes, and a terrifying look—can signal inner agitation such as anger. In Mahābhārata’s ethical world, uncontrolled wrath is a dangerous force that can disturb social order and lead to harm, so such descriptions function as moral warning as well as narrative color.

The narrator (Vaiśampāyana) is vividly describing a formidable figure approaching or moving with immense force. The imagery—‘as if splitting the earth’ and ‘red-eyed’—builds suspense and conveys the character’s ferocity and the fear he inspires.