Shloka 13
तापती–संवरणोपाख्यानम्
The Tapatī–Saṃvaraṇa Episode: Meaning of “Tāpatya”
विपरीतं मया चेदं त्रयं सर्वमुपार्जितम् । तदिमामापदं प्राप्य भृशं तप्यामहे वयम्,मैंने इन तीनोंका विपरीत ढंगसे उपार्जन किया है (अर्थात् दुष्ट राजाके राज्यमें निवास किया, कुराज्यमें विवाह किया और विवाहके पश्चात् धन नहीं कमाया); इसलिये इस विपत्तिमें पड़कर हमलोग भारी कष्ट पा रहे हैं
viparītaṃ mayā cedam trayaṃ sarvam upārjitam | tad imām āpadaṃ prāpya bhṛśaṃ tapyāmahe vayam ||
พราหมณ์กล่าวว่า “ข้าพเจ้าได้ทั้งสามประการนี้มาโดยทางที่วิปริตและไม่สมควร. เพราะฉะนั้นเมื่อประสบอันตรายนี้ พวกเราจึงร้อนรุ่มด้วยทุกข์อย่างยิ่ง.”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Choices made against dharma—especially regarding rightful livelihood, social setting, and household responsibilities—eventually mature into suffering; the verse frames misfortune as the ethical consequence of ‘viparīta’ (misguided) acquisition.
A brāhmaṇa, struck by hardship, reflects on a threefold set of past mistakes and interprets the present crisis as the result of those improper decisions, expressing intense remorse and distress.