Shloka 1
तापती–संवरणोपाख्यानम्
The Tapatī–Saṃvaraṇa Episode: Meaning of “Tāpatya”
ऑपनआक्रात छा सं: एकोनषष्टर्याधेकशततमो< ध्याय: कुन्तीके पूछनेपर ब्राह्णका उनसे अपने दुःखका कारण बताना कुन्त्युवाच कुतोमूलमिदं दु:खं ज्ञातुमिच्छामि तत्त्वत: । विदित्वाप्यपकर्षेयं शक््यं चेदपकर्षितुम्,कुन्तीने पूछा--ब्रह्मम! आपलोगोंके इस दुःखका कारण क्या है? मैं यह ठीक-ठीक जानना चाहती हूँ। उसे जानकर यदि मिटाया जा सकेगा तो मिटानेकी चेष्टा करूँगी
Kuntī uvāca | kuto-mūlam idaṃ duḥkhaṃ jñātum icchāmi tattvataḥ | viditvā api apakarṣeyaṃ śakyaṃ ced apakarṣitum ||
คุนตีกล่าวว่า “ความทุกข์นี้มีรากเหง้ามาจากที่ใด? ข้าปรารถนาจะรู้ตามความเป็นจริง และเมื่อรู้แล้ว หากพอจะขจัดได้ ข้าก็จักพยายามขจัดมัน”
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
Ethically, Kuntī models dharmic compassion joined with discernment: before acting, she seeks the true cause (mūla) of suffering, and then commits to remedy it if remedy is possible. The verse emphasizes responsible help—grounded in accurate understanding (tattvataḥ), not impulse.
In the course of Vaiśaṃpāyana’s narration, Kuntī addresses the brāhmaṇas who appear distressed. She asks them to explain the real cause of their sorrow and declares her intention to try to remove it, provided it is something that can be alleviated.