Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Ādi Parva, Adhyāya 158 — Aṅgāraparṇa-saṃvāda and Gaṅgā-tīrtha Saṃghaṭṭa

Encounter at the Gaṅgā ford

यदर्थमिष्यते भार्या प्राप्त: सो<र्थस्त्वया मयि | कन्या चैका कुमारश्न॒ कृताहमनृणा त्वया,जिस उद्देश्यसे पत्नीकी अभिलाषा की जाती है, आपने वह उद्देश्य मुझसे सिद्ध कर लिया है। एक पुत्री और एक पुत्र आपके द्वारा मेरे गर्भसे उत्पन्न हो चुके हैं। इस प्रकार आपने मुझे भी उऋण कर दिया है

yadartham iṣyate bhāryā prāptaḥ so 'rthas tvayā mayi | kanyā caikā kumāraś ca kṛtāham anṛṇā tvayā ||

จุดหมายที่ผู้คนปรารถนาภรรยานั้น ท่านได้บรรลุแล้วโดยอาศัยข้าพเจ้า จากครรภ์ของข้าพเจ้าโดยท่าน ได้กำเนิดธิดาหนึ่งและบุตรชายหนึ่ง ดังนี้ท่านจึงได้ปลดเปลื้องข้าพเจ้าจากหนี้แห่งหน้าที่ (เรื่องสืบสกุล) ด้วย

यत्that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अर्थम्purpose/aim
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
इष्यतेis desired
इष्यते:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Active (Atmanepada usage)
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
प्राप्तःobtained/attained
प्राप्तः:
TypeAdjective
Rootप्राप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
सःthat (he/that one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्थःpurpose/aim
अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
मयिin me
मयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormLocative, Singular
कन्याa daughter
कन्या:
Karta
TypeNoun
Rootकन्या
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एकाone
एका:
TypeAdjective
Rootएक
FormFeminine, Nominative, Singular
कुमारःa son/boy
कुमारः:
Karta
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कृताःmade/produced (born)
कृताः:
TypeAdjective
Rootकृत
FormMasculine, Nominative, Plural
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
अनृणाfree from debt/obligation
अनृणा:
TypeAdjective
Rootअनृण
FormFeminine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular

ब्राह्मण उवाच

ब्राह्मण (Brahmin speaker)
भāryā (wife, as a social role)
कन्या (daughter)
कुमार (son)

Educational Q&A

The verse frames marriage within dharma as carrying obligations (ṛṇa), especially the duty of continuing the family line. By begetting children, one is said to become anṛṇa—discharged of a key social-religious debt.

A Brahmin speaker addresses a man, stating that the man’s aim in seeking a wife has been achieved: a daughter and a son have been born from her womb, and therefore the wife considers herself to have fulfilled the expected obligation of producing offspring.