Shloka 18
Ādi Parva, Adhyāya 158 — Aṅgāraparṇa-saṃvāda and Gaṅgā-tīrtha Saṃghaṭṭa
Encounter at the Gaṅgā ford
सम्प्रेक्षमाणा पुत्र ते नानुरूपमिवात्मन: । अनर्हवशमापन्नामिमां चापि सुतां तव,ब्रह्म! आपके इस पुत्रको आपके अनुरूप न देखकर और आपकी इस पुत्रीको भी अयोग्य पुरुषके वशमें पड़ी देखकर तथा लोकमें घमंडी मनुष्योंद्वारा अपमानित हो अपनेको पूर्ववत् सम्मानित अवस्थामें न पाकर मैं प्राण त्याग दूँगी, इसमें संशय नहीं है
samprekṣamāṇā putra te nānurūpam ivātmanaḥ | anarhavaśam āpannām imāṃ cāpi sutāṃ tava, brahman |
โอ้พราหมณ์! เมื่อข้าพเจ้าเห็นว่าบุตรของท่านมิได้สมควรแก่คุณค่าของท่าน และเห็นบุตรีของท่านตกอยู่ใต้อำนาจของบุรุษผู้ไม่คู่ควร อีกทั้งถูกคนโอหังในโลกดูหมิ่น—เมื่อข้าพเจ้าไม่อาจพบตนในฐานะอันได้รับเกียรติเช่นเดิม—ข้าพเจ้าจักสละชีวิต; ข้อนี้หาได้มีความสงสัยไม่
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight placed on guardianship and social honor: a parent’s standing is judged through the conduct and proper placement (worthy protection/marriage) of children. Public humiliation and perceived failure of dharma are presented as unbearable, showing how reputation and duty intertwine in the epic’s moral world.
A Brahmin speaker laments to another Brahmin (or venerable figure) that the son is not living up to the father’s stature and that the daughter has come under an unworthy man’s control. Shamed by arrogant people and deprived of former respect, the speaker declares an intention to abandon life.