Shloka 12
कुन्ती-युधिष्ठिर-संवादः — Kuntī’s Counsel on Departing for Pāñcāla
व्यास उवाच जीवत्पुत्रि सुतस्ते5यं धर्मनित्यो युधिष्ठिर: । धर्मेण पृथिवीं जित्वा महात्मा पुरुषर्षभ: । पथिव्यां पार्थिवान् सर्वान् प्रशासिष्यति धर्मराट्,व्यासजी बोले--जीवित पुत्रोंवाली बहू! तुम्हारे ये पुत्र नरश्रेष्ठ महात्मा धर्मराज युधिष्ठिर सदा धर्मपरायण हैं; अतः ये धर्मसे ही सारी पृथ्वीको जीतकर भूमण्डलके सम्पूर्ण राजाओंपर शासन करेंगे
vyāsa uvāca jīvatputri sutas te 'yaṃ dharmanityo yudhiṣṭhiraḥ | dharmeṇa pṛthivīṃ jitvā mahātmā puruṣarṣabhaḥ | pṛthivyāṃ pārthivān sarvān praśāsiṣyati dharmarāṭ ||
วยาสะกล่าวว่า “โอ้สะใภ้ผู้ยังมีบุตรชายมีชีวิตอยู่ บุตรของเจ้าผู้นี้—ยุธิษฐิระ—มั่นคงในธรรมเสมอ เขาจะพิชิตแผ่นดินด้วยธรรม และมหาบุรุษผู้เป็นยอดแห่งมนุษย์นั้นจักปกครองกษัตริย์ทั้งปวงบนพิภพในฐานะธรรมราชา”
व्यास उवाच
Educational Q&A
True sovereignty is legitimized not merely by force but by dharma: the ideal ruler conquers and governs through righteousness, self-restraint, and moral authority, becoming a ‘dharmarāṭ’—a king whose power is anchored in ethical order.
Vyāsa addresses a grieving or anxious mother-in-law (a ‘jīvatputrī’) and reassures her by praising Yudhiṣṭhira’s unwavering commitment to dharma, foretelling that he will conquer the earth by righteous means and rule over all other kings as a just sovereign.