Next Verse

Shloka 1

कुन्ती-युधिष्ठिर-संवादः — Kuntī’s Counsel on Departing for Pāñcāla

इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत हिडिम्बवधपर्वमें घटोत्कचकी उत्पत्तिविषयक एक सौ चौवनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १५४ ॥/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठके ३३ श्लोक मिलाकर कुल ७९ श्लोक हैं) अपर बक। है २ >> - कोई-कोई उत्कचका अर्थ “ऊपर उठे हुए बालोंवाला' भी करते हैं। पञ्चपञ्चाशर्दाधिकशततमो< ध्याय: पाण्डवोंको व्यासजीका दर्शन और उनका एकचक्रा नगरीमें प्रवेश वैशम्पायन उवाच ते वनेन वन॑ गत्वा घ्नन्तो मृगगणान्‌ बहून्‌ । अपक्रम्य ययू राजंस्त्वरमाणा महारथा:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! वे महारथी पाण्डव उस स्थानसे हटकर एक वनसे दूसरे वनमें जाकर बहुत-से हिंसक पशुओंको मारते हुए बड़ी उतावलीके साथ आगे बढ़े

vaiśampāyana uvāca |

te vanena vanaṁ gatvā ghnanto mṛgagaṇān bahūn |

apakramya yayū rājan tvaramāṇā mahārathāḥ ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ข้าแต่พระราชา มหารถีทั้งหลายคือปาณฑพ ครั้นละจากที่นั้นแล้ว ก็เร่งรุดจากป่าหนึ่งสู่ป่าอีกแห่ง พลางสังหารหมู่สัตว์ป่ามากมายไปตลอดทาง

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
वनेनthrough a forest / by way of a forest
वनेन:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Instrumental, Singular
वनम्forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
घ्नन्तःkilling
घ्नन्तः:
TypeVerb
Rootहन्
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Plural
मृगगणान्groups of animals (deer etc.)
मृगगणान्:
Karma
TypeNoun
Rootमृगगण
FormMasculine, Accusative, Plural
बहून्many
बहून्:
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Accusative, Plural
अपक्रम्यhaving departed / having moved away
अपक्रम्य:
TypeVerb
Rootअप-क्रम्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
ययुःwent
ययुः:
TypeVerb
Rootया
FormPerfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वरमाणाःhastening
त्वरमाणाः:
TypeVerb
Rootत्वर्
FormPresent middle participle, Masculine, Nominative, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya (addressed as rājan)
P
Pāṇḍavas
F
forest (vana)
W
wild animals/game (mṛga)

Educational Q&A

The verse highlights the disciplined urgency of the exiled Pāṇḍavas and the ethical tension of forest life: violence is not celebrated, but appears as a practical necessity for protection and sustenance while they continue their larger dharmic course.

Vaiśampāyana narrates that the Pāṇḍavas leave their previous location and hurry onward through successive forests, hunting many wild animals as they travel—setting up their movement toward the next stage of the story (their approach toward Ekacakrā in this chapter’s framing).